Σε μια κίνηση με βαθύ γεωπολιτικό και οικονομικό αποτύπωμα, η Αθήνα και το Παρίσι ολοκλήρωσαν τις πολύμηνες διαπραγματεύσεις για το μεγάλο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI).
Με τη συμφωνία που υπεγράφη στο Μέγαρο Μαξίμου, παρουσία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο γαλλικός επενδυτικός όμιλος Meridiam αποκτά το πλειοψηφικό πακέτο του έργου με ποσοστό 66%, περιορίζοντας την ελληνική συμμετοχή που προηγουμένως ανερχόταν στο 75%.
Η εξέλιξη αυτή αντικατοπτρίζει τη στρατηγική επιλογή της ελληνικής κυβέρνησης να μετατοπίσει το βάρος της διαχείρισης του γεωπολιτικού κινδύνου στο Παρίσι. Με τον γαλλικό κολοσσό στο «τιμόνι», η Αθήνα επιχειρεί να μετατρέψει την υλοποίηση του καλωδίου σε ένα ζήτημα που θα κριθεί στο ευρύτερο πλαίσιο των γαλλοτουρκικών σχέσεων, ευελπιστώντας να ξεπεραστεί το χρόνιο αδιέξοδο που προκαλούν οι τουρκικές αντιδράσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Από το «πάγωμα» της Κάσου στις νέες έρευνες του Σεπτεμβρίου
Το φιλόδοξο έργο, το οποίο χρηματοδοτείται κατά περίπου 30% από την Ευρωπαϊκή Ένωση (657 εκατ. ευρώ από το συνολικό κόστος των 1,9 δισ. ευρώ), είχε ουσιαστικά περιέλθει σε αδιέξοδο μετά την παρέμβαση τουρκικών πολεμικών πλοίων νοτίως της Κάσου το καλοκαίρι του 2024, που εμπόδισαν τη δραστηριότητα του ερευνητικού σκάφους Ievoli Relume.
Παρά τις εκτιμήσεις που είχαν γίνει τότε ότι η Άγκυρα δεν θα αντιδρούσε σε έρευνες βυθού, η τουρκική αμφισβήτηση παρέμεινε ενεργή και τα επόμενα χρόνια, «παγώνοντας» τις εργασίες.
Πλέον, με τη γαλλική κάλυψη και παράλληλα με την υπογραφή συμπληρωματικής συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans, ο στόχος είναι οι θαλάσσιες έρευνες βυθού να επανεκκινήσουν τον ερχόμενο Σεπτέμβριο. Σύμφωνα με το πλαίσιο της συμφωνίας:
- Ο ΑΔΜΗΕ διατηρεί ρόλο στρατηγικού μετόχου με δικαιώματα καταστατικής μειοψηφίας.
- Ο ελληνικός φορέας διατηρεί την τεχνική ηγεσία του έργου και την ευθύνη λειτουργίας του μετά την ολοκλήρωσή του.
- Ανοίγει ο δρόμος για την ωρίμανση και του επόμενου σκέλους της διασύνδεσης που αφορά την Κύπρο με το Ισραήλ, με τη σχετική μελέτη κόστους-οφέλους να αποστέλλεται άμεσα στις ρυθμιστικές αρχές.
Πολιτικές δηλώσεις και η σημασία της συμφωνίας
Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε την είσοδο της Meridiam ως «ισχυρή ψήφο εμπιστοσύνης» στον ελληνικό ενεργειακό τομέα, τονίζοντας ότι το έργο βγάζει την Κύπρο από την ενεργειακή απομόνωση και θωρακίζει την ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου. Στις διαπραγματεύσεις καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε ο Υπουργός Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου.
Αν και στο παρελθόν το έργο είχε επιβαρυνθεί τόσο από τις τουρκικές προκλήσεις όσο και από εσωτερικές οικονομικές διαφωνίες μεταξύ Αθήνας και Λευκωσίας, η παρουσία ενός διεθνούς επενδυτικού ομίλου του μεγέθους της Meridiam —με εμπειρία σε τεράστια έργα όπως η διασύνδεση Γερμανίας-Βρετανίας— επαναφέρει την αξιοπιστία και την προσδοκία ταχείας υλοποίησης.