Το φορολογικό καθεστώς που ισχύει για τις μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS διευκρινίζει η ΑΑΔΕ, με αφορμή ερωτήματα και λάθη που έχουν παρατηρηθεί στις καθημερινές συναλλαγές.
Η βασική διευκρίνιση της Φορολογικής Αρχής είναι ότι οι καθημερινές μεταφορές μικροποσών μεταξύ συγγενών και οικείων προσώπων δεν δημιουργούν από μόνες τους φορολογική υποχρέωση, όταν αφορούν συνήθεις ανάγκες, όπως ενοίκια, δίδακτρα, σούπερ μάρκετ ή χαρτζιλίκι.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι μεταφορές χρημάτων από γονείς προς φοιτητές για την κάλυψη των καθημερινών τους εξόδων.
Δεν φορολογείται το «χαρτζιλίκι»
Η ΑΑΔΕ ξεκαθαρίζει ότι χρήματα που δίνουν γονείς ή παππούδες σε παιδιά και εγγόνια για καθημερινές ανάγκες δεν αντιμετωπίζονται αυτομάτως ως χρηματική δωρεά και συνεπώς δεν απαιτείται σε κάθε περίπτωση δήλωση μέσω myPROPERTY.
Το ίδιο ισχύει γενικότερα για μικρές μεταφορές μεταξύ συγγενών και οικείων προσώπων, είτε γίνονται μέσω IRIS είτε μέσω άλλης τραπεζικής συναλλαγής.
Φορολογικό ενδιαφέρον μπορεί να προκύψει όταν εντοπίζεται συγκεκριμένο μοτίβο, όπως συχνές μεταφορές μεγάλων ή παρόμοιων ποσών, που ενδέχεται να οδηγήσουν την Εφορία σε περαιτέρω έλεγχο.
Προσοχή στην αιτιολογία της συναλλαγής
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στην περιγραφή της μεταφοράς.
Εάν κάποιος γράψει ως αιτιολογία «δωρεά» ή «δάνειο» χωρίς η συναλλαγή να έχει πραγματικά αυτόν τον χαρακτήρα, μπορεί να δημιουργηθούν φορολογικά ζητήματα και να ζητηθούν πρόσθετες εξηγήσεις ή δικαιολογητικά.
Σε περιπτώσεις πραγματικής δωρεάς, η φορολογία μπορεί να φτάσει ακόμη και το 40%, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας.
Γονικές παροχές και δωρεές έως 800.000 ευρώ
Για χρηματικές γονικές παροχές ή δωρεές προς συγγενείς της πρώτης κατηγορίας – δηλαδή παιδιά, γονείς, συζύγους και εγγόνια – ισχύει αφορολόγητο όριο έως 800.000 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι η μεταφορά πραγματοποιείται μέσω του τραπεζικού συστήματος και υποβάλλεται η σχετική δήλωση.
Για ποσά άνω των 800.000 ευρώ επιβάλλεται φόρος 10%.
Οι δηλώσεις γονικών παροχών και δωρεών χρημάτων υποβάλλονται μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY.
Εφόσον η συναλλαγή δεν επιβεβαιωθεί από την τράπεζα και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαραίτητα δικαιολογητικά, η Εφορία μπορεί να επιβάλει φόρο χωρίς να αναγνωρίσει το αφορολόγητο όριο.
Τι ισχύει για μετρητά
Διαφορετικό είναι το καθεστώς όταν η χρηματική γονική παροχή πραγματοποιείται με μετρητά και όχι μέσω τραπεζικού συστήματος.
Σε αυτή την περίπτωση επιβάλλεται φόρος 10% από το πρώτο ευρώ, χωρίς εφαρμογή του αφορολόγητου ορίου των 800.000 ευρώ.
Αυστηρότερος έλεγχος σε διαδοχικές δωρεές
Η ΑΑΔΕ εξετάζει ιδιαίτερα και τις περιπτώσεις διαδοχικών δωρεών, όταν φαίνεται ότι χρησιμοποιούνται ως ενδιάμεσος δρόμος για να φτάσουν χρήματα σε πρόσωπο που δεν δικαιούται το αφορολόγητο της πρώτης κατηγορίας.
Παράδειγμα αποτελεί μεταφορά χρημάτων από παιδί σε γονέα και στη συνέχεια από τον γονέα σε άλλο παιδί.
Εάν αποδειχθεί ότι πραγματικός τελικός ωφελούμενος είναι πρόσωπο δεύτερης κατηγορίας, όπως αδελφός ή αδελφή, μπορεί να επιβληθεί φόρος 20% από το πρώτο ευρώ.
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται όταν οι διαδοχικές μεταφορές πραγματοποιούνται σε μικρό χρονικό διάστημα, και ιδίως μέσα σε έξι μήνες.
Έλεγχοι και σε κοινούς λογαριασμούς
Αντικείμενο ελέγχου μπορεί να αποτελέσουν και μεταφορές χρημάτων σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό του δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο.
Η ΑΑΔΕ εξετάζει ποιος χρησιμοποίησε τελικά τα χρήματα. Εάν αποδειχθεί ότι το ποσό αξιοποιήθηκε από τρίτο πρόσωπο και όχι από εκείνον για τον οποίο προοριζόταν, μπορεί να επιβληθεί φόρος δωρεάς.
Τι ισχύει για αδέλφια, θείους και άλλους συγγενείς
Οι χρηματικές δωρεές προς συγγενείς δεύτερης και τρίτης κατηγορίας φορολογούνται από το πρώτο ευρώ.
Για συγγενείς δεύτερης κατηγορίας ο συντελεστής είναι 20%, ενώ για τρίτη κατηγορία και λοιπά πρόσωπα φτάνει στο 40%.
Τι αλλάζει για ελεύθερους επαγγελματίες
Εντελώς διαφορετικό είναι το καθεστώς όταν πρόκειται για επαγγελματικές συναλλαγές.
Για ελεύθερους επαγγελματίες και επιχειρήσεις, η αποδοχή IRIS είναι υποχρεωτική και τα ποσά που εισπράττονται μέσω IRIS θεωρούνται επιχειρηματικά έσοδα και φορολογούνται κανονικά.
Επομένως, η μεταφορά χρημάτων μέσω IRIS από πελάτη προς επαγγελματία δεν αντιμετωπίζεται ως απλή προσωπική μεταφορά, αλλά ως έσοδο της επιχείρησης.
Τα νέα όρια του IRIS
Από τον Ιανουάριο έχουν αυξηθεί και τα όρια συναλλαγών μέσω IRIS.
Το ημερήσιο όριο για ιδιώτες αυξήθηκε από 500 σε 1.000 ευρώ, τόσο για μεταφορές μεταξύ ιδιωτών όσο και για πληρωμές προς επαγγελματίες.
Το μηνιαίο πλαφόν ανέρχεται πλέον σε 5.000 ευρώ.
Στις συναλλαγές μεταξύ ιδιωτών δεν υπάρχει προμήθεια. Για πληρωμές προς επαγγελματίες, οι χρεώσεις επιβαρύνουν αποκλειστικά τον λήπτη και κυμαίνονται, ανάλογα με την κατηγορία της επιχείρησης και τον τρόπο πληρωμής, περίπου από 0,2% έως 0,5%.