Νέο κύμα κυρώσεων κατά του Ιράν ανακοίνωσε η Ουάσινγκτον, με τον υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, να γνωστοποιεί μέτρα σε βάρος περίπου 60 προσώπων, εταιρειών και εμπορικών πλοίων.
Το νέο πακέτο διευρύνεται και σε δευτερογενείς στόχους, αγγίζοντας κρίσιμους τομείς της ιρανικής οικονομίας, όπως η ναυτιλία, ο χρυσός, οι αερομεταφορές, η τεχνολογία και τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία.
Σύμφωνα με τον Αμερικανό υπουργό Οικονομικών, βασικός στόχος είναι να περιοριστούν οι οικονομικές ροές που στηρίζουν την Τεχεράνη. Ο ίδιος υποστήριξε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επικοινωνήσει τηλεφωνικά με ηγέτες διαφόρων χωρών, ζητώντας τους να διακόψουν τις εμπορικές συναλλαγές με το Ιράν.
Ωστόσο, δεν έχουν δημοσιοποιηθεί τα ονόματα των ηγετών αυτών, ούτε έχει γίνει γνωστό αν τέθηκε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τον τερματισμό των εμπορικών σχέσεων.
Παρά την πολυετή πίεση των δυτικών κυρώσεων, το Ιράν έχει καταφέρει να αναπροσανατολίσει σημαντικό μέρος του εμπορίου του προς την Ασία και τη Μέση Ανατολή. Τα επίσημα τελωνειακά στοιχεία για το 2024 δείχνουν ότι η Τεχεράνη εξήγαγε προϊόντα συνολικής αξίας περίπου 56 δισ. δολαρίων σε τουλάχιστον 112 χώρες.
Οι βασικοί προορισμοί των ιρανικών εξαγωγών
Η Κίνα αποτελεί τον σημαντικότερο εμπορικό εταίρο του Ιράν στις εξαγωγές, με συναλλαγές ύψους περίπου 14,58 δισ. δολαρίων. Το Πεκίνο απορροφά και το μεγαλύτερο μέρος των θαλάσσιων εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου, μεγάλο τμήμα των οποίων διακινείται μέσω ενός εκτεταμένου «σκιώδους στόλου».
Ακολουθεί το Ιράκ, με εξαγωγές περίπου 11,7 δισ. δολαρίων. Οι εμπορικές σχέσεις των δύο χωρών περιλαμβάνουν φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια, αλλά και τρόφιμα, δομικά υλικά και βιομηχανικά προϊόντα.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με περίπου 7,16 δισ. δολάρια, αποτελούν επίσης κομβικό εμπορικό και χρηματοοικονομικό δίαυλο για την Τεχεράνη, κυρίως μέσω επανεξαγωγών. Ωστόσο, η επιβολή εμπορικού εμπάργκο από το Αμπού Ντάμπι δημιουργεί νέα αβεβαιότητα για τη συγκεκριμένη διαδρομή.
Σημαντικός εταίρος παραμένει και η Τουρκία, με ιρανικές εξαγωγές περίπου 6,1 δισ. δολαρίων. Το διμερές εμπόριο περιλαμβάνει φυσικό αέριο, πετροχημικά, τρόφιμα και δομικά υλικά.
Τέλος, το Αφγανιστάν απορροφά ιρανικές εξαγωγές ύψους περίπου 2,3 δισ. δολαρίων, με βασικά προϊόντα τα καύσιμα, τα τρόφιμα και τα δομικά υλικά.
Οι χώρες από τις οποίες προμηθεύεται το Ιράν
Στις εισαγωγές, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα βρίσκονται στην πρώτη θέση, με περίπου 21 δισ. δολάρια και ποσοστό άνω του 30% των συνολικών εισαγωγών του Ιράν. Μεγάλο μέρος αυτών αφορά επανεξαγόμενα προϊόντα, προσφέροντας στην ιρανική αγορά πρόσβαση σε μηχανήματα, ηλεκτρονικό εξοπλισμό και καταναλωτικά αγαθά.
Η Κίνα ακολουθεί με περίπου 17,8 δισ. δολάρια, αποτελώντας βασικό προμηθευτή μηχανημάτων, ηλεκτρονικών, οχημάτων και βιομηχανικών εξαρτημάτων.
Στην τρίτη θέση βρίσκεται η Τουρκία, με εισαγωγές περίπου 11,1 δισ. δολαρίων. Τα κοινά χερσαία σύνορα και οι longstanding εμπορικοί δεσμοί έχουν καταστήσει την Τουρκία έναν από τους σημαντικότερους διαύλους εφοδιασμού της ιρανικής αγοράς.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιπροσωπεύει πλέον πολύ μικρότερο μέρος των ιρανικών εισαγωγών, περίπου 6,1 δισ. δολάρια, με το εμπόριο να επικεντρώνεται κυρίως σε φαρμακευτικά προϊόντα, ιατρικό εξοπλισμό και μηχανήματα.
Η Ινδία, με περίπου 1,6 δισ. δολάρια, διατηρεί περιορισμένες αλλά υπαρκτές εμπορικές σχέσεις με την Τεχεράνη, κυρίως στους τομείς των αγροτικών προϊόντων και των φαρμάκων.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι, παρά τις νέες αμερικανικές κυρώσεις, η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει ένα δίκτυο εμπορικών εταίρων που περιορίζει την αποτελεσματικότητα της δυτικής οικονομικής πίεσης.
Η Κίνα, η Τουρκία, το Ιράκ και άλλες περιφερειακές αγορές παραμένουν κρίσιμοι κόμβοι για τις εξαγωγές και τις εισαγωγές του Ιράν, ενώ οι μη καταγεγραμμένες ροές πετρελαίου περιπλέκουν ακόμη περισσότερο την προσπάθεια της Ουάσινγκτον να περιορίσει τα έσοδα της Τεχεράνης.