Αυστηρή κριτική στην υφιστάμενη πολιτική πραγματικότητα, προειδοποιήσεις για υπαρξιακούς κινδύνους που αντιμετωπίζει η χώρα, αλλά και άγνωστες παρασκηνιακές ιστορίες από την πολιτική του διαδρομή περιελάμβανε η ομιλία του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά.
Η παρέμβαση έγινε στο πλαίσιο του διήμερου συνεδρίου «Διάλογοι για την Αθήνα: Από τον μύθο στη σύγχρονη πόλη», που διοργάνωσε η εφημερίδα «Το Βήμα» (6-7 Οκτωβρίου) στην ιστορική Αίθουσα Τελετών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ).
Μεγαλουπόλεις, ερήμωση της περιφέρειας και «σημάδια παρακμής»
Ξεκινώντας από το θέμα του συνεδρίου, ο κ. Σαμαράς εξέφρασε τον έντονο προβληματισμό του για την υπερσυγκέντρωση του μισού πληθυσμού της Ελλάδας στην Αττική. Επικαλούμενος αναλύσεις επιστημόνων και φιλοσόφων, σημείωσε ότι η διόγκωση των αστικών κέντρων αποτελεί συχνά το τελικό στάδιο παρακμής ενός πολιτισμού, με κύριο σύμπτωμα την οξεία υπογεννητικότητα.
Παράλληλα, έκανε λόγο για «πραγματικά σημάδια παρακμής» στην ελληνική κοινωνία, στηλιτεύοντας:
Τη σταδιακή υποχώρηση της παιδείας και την απουσία ανιδιοτελών προτύπων.
Την επικράτηση ενός στείρου υλισμού, ατομικισμού και της «πολιτικής ορθότητας» εις βάρος της εθνικής συνείδησης και της συλλογικότητας.
Την παντελή εγκατάλειψη και ερήμωση της ελληνικής υπαίθρου λόγω της απουσίας του κράτους και της υποταγής στους κανόνες της αγοράς.
«Κώδωνας κινδύνου» για τη Δημοκρατία και «εθνικός εφησυχασμός»
Ο πρώην πρωθυπουργός διαχώρισε την πολιτική ηγεσία σε «διαχειριστική» —που απλώς συντηρεί την εξουσιομανία της μεταθέτοντας τα προβλήματα— και σε εκείνη που προσφέρει πραγματικό όραμα. Προειδοποίησε ότι η απογοήτευση των πολιτών είναι πλέον ορατή, φέρνοντας ως παραδείγματα την πρωτοφανή αποχή στις ευρωεκλογές του 2024, την κυριαρχία του «Κανένα» στις δημοσκοπήσεις και την εικόνα μιας εξαντλημένης κοινωνίας.
«Κρούω τον κώδωνα του κινδύνου για τη Δημοκρατία», τόνισε, υπογραμμίζοντας πως αν συνεχιστεί η διαχειριστική νοοτροπία, η χώρα κινδυνεύει με παρατεταμένη παρακμή και έναν επικίνδυνο «εθνικό εφησυχασμό», κάνοντας ειδική, αιχμηρή αναφορά στη Θράκη.
Τα λάθη των Μνημονίων και η δικαίωση για τους «πολλαπλασιαστές»
Αναφερόμενος στην οικονομική κρίση, ο κ. Σαμαράς επανέλαβε τη θέση του ότι το πρώτο Μνημόνιο (2010) ήταν θεμελιωδώς λανθασμένο. Αποκάλυψε ότι η ομάδα του είχε εγκαίρως εντοπίσει το σφάλμα στους δημοσιονομικούς πολλαπλασιαστές —καθώς η ύφεση ήταν τριπλάσια από τις προβλέψεις της τρόικας— γεγονός που οδήγησε στην πρόταση του «Ζαππείου 1».
Υπενθύμισε δε ότι, παρά τη σκληρή κριτική που δέχθηκε τότε ως «Χάρι Πότερ», δύο χρόνια αργότερα ο επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Ολιβιέ Μπλανσάρ, παραδέχθηκε δημοσίως το λάθος.
Σχετικά με τη δική του διακυβέρνηση, ευχαρίστησε τον Ευάγγελο Βενιζέλο για τη συνεργασία στο δεύτερο Μνημόνιο και υπογράμμισε την επίτευξη του πρωτογενούς πλεονάσματος το 2013, το οποίο χαρακτήρισε «παγκόσμια έκπληξη».
Παρασκήνια: Ο «Πούτιν» του Μαξίμου και το χαλασμένο αυτοκίνητο
Ο πρώην πρωθυπουργός πλαισίωσε την τοποθέτησή του με δύο χαρακτηριστικές προσωπικές αφηγήσεις:
Η νύχτα των 72 προαπαιτούμενων (2012): Αφού αποκάλυψε πως είχε απορρίψει πρόταση της Άνγκελα Μέρκελ για έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ, περιέγραψε την αγωνιώδη προσπάθεια συμπλήρωσης των προαπαιτούμενων για τη δόση των 52 δισ. ευρώ. Όταν αναζήτησε τηλεφωνικά στη 1:30 το πρωί έναν αρμόδιο υπάλληλο για μια εκκρεμή υπογραφή, εκείνος πέρασε τον πρωθυπουργό για φάρσα απαντώντας «κι εγώ είμαι ο Πούτιν» και του έκλεισε το τηλέφωνο. Τελικά, η ασφάλεια τον μετέφερε στο Μαξίμου σχεδόν με τις πιτζάμες του για να υπογράψει λίγο πριν πετάξει το αεροπλάνο του Γιάννη Στουρνάρα για τις Βρυξέλλες.
Το ντεμπούτο του 1979: Θυμήθηκε την πρώτη του σημαντική ομιλία στη Βουλή για τον προϋπολογισμό, η οποία συνέβη συμπτωματικά επειδή χάλασε το αυτοκίνητο του τότε υπουργού Οικονομικών, Θανάση Κανελλόπουλου. Η ομιλία εκείνη απέσπασε τα σπάνια συγχαρητήρια του Κωνσταντίνου Καραμανλή, αναδεικνύοντας —όπως σημείωσε— τη σημασία της τύχης στην πολιτική.
Μήνυμα προς τη νέα γενιά
Ο Αντώνης Σαμαράς έκλεισε την ομιλία του συμπυκνώνοντας την πολιτική του παρακαταθήκη σε δύο συμβουλές προς τους νέους: να μην πιστέψουν ποτέ ότι ο κόσμος αλλάζει από όσους απλώς φωνάζουν πιο δυνατά και να μην διαπραγματευτούν ποτέ την προσωπική και εθνική τους αξιοπρέπεια.