Σαφείς προειδοποιήσεις για την τουρκική στάση απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο περιλαμβάνει η ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τουρκία, η οποία δημοσιεύθηκε την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου, στο πλαίσιο του πακέτου διεύρυνσης της ΕΕ για το 2026.
Η Κομισιόν καταγράφει τη συνεχιζόμενη παρεμπόδιση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, απορρίπτει εκ νέου το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, επισημαίνοντας ότι δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη, ενώ υπενθυμίζει ότι η απειλή πολέμου (casus belli) σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο εξακολουθεί να βρίσκεται σε ισχύ.
Παρά το γεγονός ότι αναγνωρίζει τη βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων από το 2023, η Επιτροπή διαπιστώνει πως δεν έχει διαμορφωθεί ένα σταθερό πλαίσιο αποκλιμάκωσης στην Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, εκφράζει ανησυχία για τις τουρκικές διεκδικήσεις και την αύξηση των περιστατικών παραβίασης των ελληνικών χωρικών υδάτων.
Great Sea Interconnector: Συνεχίζονται τα εμπόδια στις έρευνες
Ειδική αναφορά γίνεται στο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, Great Sea Interconnector, το οποίο έχει ενταχθεί στα έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Σύμφωνα με την έκθεση, η Τουρκία εξακολούθησε να παρεμποδίζει τις ερευνητικές εργασίες που συνδέονται με την υλοποίησή του.
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι, παρά τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει η Τουρκία στην περιφερειακή ηλεκτρική διασυνδεσιμότητα, η χώρα δεν έχει προχωρήσει στην πλήρη εναρμόνισή της με τον αναθεωρημένο ευρωπαϊκό κανονισμό για τα διευρωπαϊκά ενεργειακά δίκτυα.
Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Η ΕΕ επαναλαμβάνει ότι είναι άκυρο
Στο επίκεντρο της έκθεσης βρίσκεται και το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στη Μεσόγειο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρεται στην επικύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, με έδρα τη Βεγγάζη, τον Οκτώβριο του 2026, έπειτα από πολυετή εκκρεμότητα.
Όπως υπογραμμίζεται, η συμφωνία παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν είναι συμβατή με το Δίκαιο της Θάλασσας. Η Επιτροπή υπενθυμίζει, μάλιστα, ότι η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένει αμετάβλητη: το μνημόνιο είναι άκυρο και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτες χώρες.
Η έκθεση σημειώνει ακόμη ότι η Τουρκία δεν έχει επικυρώσει το μνημόνιο του Οκτωβρίου 2022 με την κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας της Λιβύης, το οποίο αφορά τη διμερή συνεργασία στον τομέα των υδρογονανθράκων. Παράλληλα, καταγράφεται ότι τον Φεβρουάριο του 2026 η Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου της Λιβύης παραχώρησε άδεια ερευνών στην τουρκική κρατική πετρελαϊκή εταιρεία TPAO.
Casus belli: Παραμένει η απειλή για τα 12 ναυτικά μίλια
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην απειλή πολέμου που έχει διατυπώσει η Τουρκία από το 1995, σε περίπτωση που η Ελλάδα αποφασίσει να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στο Αιγαίο έως τα 12 ναυτικά μίλια.
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη θέση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης εξακολουθεί να ισχύει και αποτελεί παράγοντα έντασης στις σχέσεις των δύο χωρών. Καλεί, παράλληλα, την Άγκυρα να δεσμευτεί έμπρακτα υπέρ των σχέσεων καλής γειτονίας, του σεβασμού των διεθνών συμφωνιών και της ειρηνικής διευθέτησης των διαφορών, ακόμη και μέσω προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο.
Η Επιτροπή ζητά επίσης από την Τουρκία να αποφεύγει απειλές και μονομερείς ενέργειες που επιβαρύνουν τις σχέσεις με τους γείτονές της, να εξομαλύνει τις σχέσεις της με την Κυπριακή Δημοκρατία και να σέβεται την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των κρατών-μελών της ΕΕ.
«Γαλάζια Πατρίδα», παραβιάσεις και θαλάσσια πάρκα
Αναγνωρίζοντας ότι Αθήνα και Άγκυρα συνέχισαν τις επαφές τους, τόσο στο πλαίσιο των μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης όσο και μέσω των λιμενικών αρχών, η Κομισιόν υπογραμμίζει ότι οι διαφορές για την υφαλοκρηπίδα και τις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες παραμένουν άλυτες και εξακολουθούν να επιβαρύνουν τις διμερείς σχέσεις.
Στην έκθεση καταγράφεται ότι η Τουρκία συνεχίζει να εκδίδει μη εγκεκριμένες ναυτιλιακές προειδοποιήσεις, ενώ εξακολουθεί να προβάλλει αξιώσεις περί αποστρατιωτικοποίησης ελληνικών νησιών του ανατολικού Αιγαίου. Οι συγκεκριμένες διεκδικήσεις, σύμφωνα με την Επιτροπή, αμφισβητούν εμμέσως την ελληνική κυριαρχία, τα κυριαρχικά δικαιώματα και τη δικαιοδοσία της χώρας.
Ανησυχία προκαλεί επίσης η ενσωμάτωση του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan) στα τουρκικά σχολικά βιβλία, καθώς, όπως εκτιμάται, μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τον διάλογο και τις προοπτικές περιφερειακής συνεργασίας.
Παράλληλα, η Κομισιόν επισημαίνει την αύξηση των πτήσεων τουρκικών στρατιωτικών αεροσκαφών πάνω από ελληνικά νησιά, ακόμη και κατοικημένα, καθώς και τη σημαντική άνοδο των περιστατικών παραβίασης των ελληνικών χωρικών υδάτων σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς.
Στην ίδια ενότητα γίνεται αναφορά και στα δύο θαλάσσια πάρκα που ανακήρυξε η Τουρκία τον Αύγουστο του 2026, στο βορειοανατολικό Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο. Όπως σημειώνεται, οι συγκεκριμένες περιοχές εκτείνονται κυρίως πέρα από τα τουρκικά χωρικά ύδατα, σε διεθνή ύδατα.
Κυπριακό: Η Άγκυρα εξακολουθεί να προωθεί λύση δύο κρατών
Αναφορικά με το Κυπριακό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπιστώνει ότι η Τουρκία εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και να υποστηρίζει τη λύση δύο κρατών, σε αντίθεση με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Η Κομισιόν επαναλαμβάνει ότι η Άγκυρα οφείλει να εξομαλύνει τις σχέσεις της με την Κυπριακή Δημοκρατία, εκπληρώνοντας τις υποχρεώσεις της στο πλαίσιο των σχέσεων καλής γειτονίας.
Η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει χωρίς σταθερή αποκλιμάκωση
Στη συνολική αξιολόγηση της περιφερειακής συνεργασίας, η Επιτροπή τονίζει ότι οι σχέσεις καλής γειτονίας αποτελούν βασική προϋπόθεση για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας.
Αν και αναγνωρίζει ότι οι εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο περιορίστηκαν αισθητά μετά τους καταστροφικούς σεισμούς του Φεβρουαρίου 2023, εκτιμά ότι η κατάσταση εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από αστάθεια. Ως ενδεικτικό στοιχείο αναφέρεται η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου τον Οκτώβριο του 2026, η οποία, σύμφωνα με την έκθεση, καταδεικνύει ότι δεν έχει επιτευχθεί βιώσιμη αποκλιμάκωση.
Η Κομισιόν καλεί την Άγκυρα να μην προχωρά σε ενέργειες που ενδέχεται να υπονομεύσουν την περιφερειακή σταθερότητα σε μια περιοχή στρατηγικής σημασίας για την ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Καταλήγοντας, επαναβεβαιώνει ότι η ΕΕ παραμένει προσηλωμένη στην προστασία των συμφερόντων της και των κρατών-μελών της, καθώς και στη διαφύλαξη της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή.
Δείτε εδώ ολόκληρη την έκθεση της Κομισιόν.