Λίγες ώρες πριν το γαλλικό ερευνητικό σκάφος Abeille Marengo σαλπάρει από το Ηράκλειο, η κυβέρνηση στέλνει μήνυμα προς πολλούς αποδέκτες: η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου προχωρά χωρίς καμία συναίνεση ή άδεια από την τουρκική πλευρά.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, στη σημερινή ενημέρωση των πολιτικών συντακτών, απέκλεισε και οποιαδήποτε συνεννόηση Αθήνας – Άγκυρας για το έργο.
Η θέση της κυβέρνησης
Ο Μαρινάκης υπενθύμισε τη χρονική αλληλουχία: την Παρασκευή εκδόθηκε η απόφαση του ΥΠΕΞ και ακολούθησε η NAVTEX, ύστερα από αίτημα της γαλλικής εταιρείας. Η τουρκική αντι-NAVTEX, όπως είπε, δεν αλλάζει τίποτα και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα. Η άδεια ζητήθηκε αποκλειστικά από τις ελληνικές και κυπριακές αρχές.
Για τη γαλλική ρηματική διακοίνωση, ο εκπρόσωπος έκανε σαφή διάκριση ανάμεσα στην ενημέρωση και στην αδειοδότηση: πρόκειται για τον ηπιότερο τρόπο επικοινωνίας μεταξύ κρατών, δεν συνιστά αίτημα άδειας ή συναίνεσης και δεν αναγνωρίζει κανένα δικαίωμα στην Άγκυρα.
Η Ελλάδα, πρόσθεσε, δεν έχει εμπλοκή στην επικοινωνία αυτή, η οποία αφορούσε χώρες της περιοχής. Κατηγόρησε μάλιστα κάποιους ότι επιχειρούν να δημιουργήσουν εσωτερικό θέμα εκεί που δεν υπάρχει, ρωτώντας «τι ακριβώς θέλουν». Στο ερώτημα αν η Αθήνα γνώριζε το περιεχόμενο του κειμένου, απάντησε ότι κάθε ενέργεια εντάσσεται στον προγραμματισμό όλων των εμπλεκομένων, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών θα ενημερώσει τα κόμματα στον κατάλληλο χρόνο.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, δήλωσε στο MegaNews 104,6 FM ότι μόνο η Ελλάδα μπορεί να χορηγήσει άδεια για τη διασύνδεση και ότι δεν αναγνωρίζεται δικαίωμα παρέμβασης της Τουρκίας.
Κάθε γαλλική ενημέρωση δεν συνιστά επίσημο αίτημα άδειας, είπε, και η χώρα προχωρά «με σχέδιο και αυτοπεποίθηση», σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και χωρίς τυμπανοκρουσίες. Ερωτηθείς για πιθανή αμερικανική παρέμβαση προς την Τουρκία, παρέπεμψε στον νόμο East Med Act για τις ενεργειακές διασυνδέσεις.
Το μήνυμα των ΗΠΑ και η αναχώρηση του πλοίου
Λίγο πριν την έναρξη των ερευνών, οι ΗΠΑ διαμηνύουν ότι σε τέτοια έργα δεν δικαιολογείται ένσταση από καμία πλευρά.
Οι έρευνες θα είναι γεωμετρικές και γεωλογικές, με στόχο την ασφαλέστερη όδευση για την πόντιση του καλωδίου. Το σκάφος βρίσκεται στο Ηράκλειο από τις 27 Οκτωβρίου και από το πρωί καταγράφεται αυξημένη κινητικότητα στο πλήρωμα, ένδειξη ότι η αναχώρηση πλησιάζει. Μόλις δοθεί η εντολή, θα λυθούν οι κάβοι με τη βοήθεια ρυμουλκών, ενώ ο καιρός έχει βελτιωθεί αισθητά.
Οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης
Την ίδια ώρα, τα κόμματα της αντιπολίτευσης επιτίθενται στην κυβέρνηση μετά την αποκάλυψη της γραπτής γαλλικής επικοινωνίας με την Άγκυρα.
Η ΕΛ.Α.Σ. χαρακτήρισε τη διακοίνωση «απαράδεκτη εξέλιξη», εκτιμώντας ότι κάθε γραπτή ενημέρωση της Τουρκίας, υπό την απειλή επεισοδίου, ερμηνεύεται ουσιαστικά ως αίτημα άδειας. Επισήμανε τη μεταστροφή της τουρκικής στάσης, από τον ισχυρισμό ότι εκκρεμούσε άδεια στο «όλα καλά» του Χακάν Φιντάν, και προειδοποίησε ότι η Άγκυρα θα αξιοποιήσει το γεγονός για να κατοχυρώσει αναθεωρητικές διεκδικήσεις, ακόμη και σε σχέση με το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Το ΠΑΣΟΚ, με κοινή δήλωση του τομεάρχη Εξωτερικών Δημήτρη Μάντζου και του ευρωβουλευτή Γιάννη Μανιάτη, ζήτησε άμεσες εξηγήσεις: ποιος πήρε την πρωτοβουλία, ποιος ήταν ο σκοπός και το ακριβές περιεχόμενο της επικοινωνίας, και αν η Αθήνα την είχε εγκρίνει εκ των προτέρων.
Τόνισαν ότι η απάντηση δεν μπορεί να είναι η σιωπή και προανήγγειλαν επίκαιρη ερώτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, επιμένοντας ότι το έργο πρέπει να προχωρήσει αποκλειστικά με βάση το ευρωπαϊκό κεκτημένο και το δίκαιο της θάλασσας.
Το ΚΚΕ εξέφρασε φόβο ότι η διακοίνωση μπορεί να οδηγήσει σε αναγνώριση τουρκικών αξιώσεων στην ελληνική υφαλοκρηπίδα και κάνει λόγο για κίνδυνο διπλωματικού «παζαριού» σε βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων. Η Νέα Αριστερά κατηγόρησε τον πρωθυπουργό ότι, με μεσάζουσα τη Γαλλία, επιχειρεί να κρύψει από το εκλογικό του ακροατήριο μια επικίνδυνη τακτική απραξίας.