Η αναθεώρηση της ευρωπαϊκής φορολογίας στα καπνικά προϊόντα βρίσκεται σήμερα, Δευτέρα 9 Νοεμβρίου, στην ατζέντα του Ecofin στις Βρυξέλλες, με την Ελλάδα να ζητά μεγαλύτερη μεταβατική περίοδο για την εφαρμογή των νέων συντελεστών.
Η ιρλανδική προεδρία προσπαθεί να κλείσει συμφωνία ανάμεσα στα 27 κράτη-μέλη, ενώ το ύψος των αυξήσεων και ο χρόνος που θα περάσουν στις λιανικές τιμές παραμένουν ανοιχτά.
Η Κομισιόν επιδιώκει υψηλότερα ελάχιστα επίπεδα ειδικού φόρου κατανάλωσης και επέκταση του κοινού πλαισίου στα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού και τα νέα προϊόντα νικοτίνης. Στην Ελλάδα, όπου ένα πακέτο κοστίζει σήμερα περίπου 4,20 έως 5 ευρώ, η συζήτηση αγγίζει άμεσα τον καταναλωτή, χωρίς όμως να έχει καθοριστεί η τελική επιβάρυνση.
Ο φόρος σήμερα και οι προτάσεις
Ο ελληνικός ΕΦΚ στα τσιγάρα αποτελείται από πάγιο φόρο 82,50 ευρώ ανά 1.000 τεμάχια και αναλογικό φόρο 26% επί της λιανικής τιμής, με ελάχιστο συνολικό ΕΦΚ 117,50 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα, δηλαδή 2,35 ευρώ ανά πακέτο. Σε πακέτο των 4,80 ευρώ ο ΕΦΚ διαμορφώνεται περίπου στα 2,90 ευρώ και, με τον ΦΠΑ 24%, η συνολική φορολογική επιβάρυνση ανέρχεται σε περίπου 3,83 ευρώ, σχεδόν το 80% της τιμής.
Η αρχική πρόταση της Κομισιόν προβλέπει άνοδο του ευρωπαϊκού ελάχιστου ΕΦΚ από τα 90 στα 215 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα και σύνδεση του συνολικού φόρου με το 63% της σταθμισμένης μέσης λιανικής τιμής, έναντι 60% σήμερα. Το τελευταίο συμβιβαστικό κείμενο της ιρλανδικής προεδρίας, όπως δημοσίευσε η ιταλική La Repubblica, είναι πιο ήπιο: ελάχιστος ΕΦΚ 140 ευρώ από τον Ιούλιο του 2028, 170 ευρώ από το 2030 και 200 ευρώ από το 2032.
Πόσο μπορεί να ακριβύνει το πακέτο
Η επίπτωση θα εξαρτηθεί από το τελικό ύψος του φόρου, το χρονοδιάγραμμα και το κατά πόσο οι καπνοβιομηχανίες θα μετακυλίσουν το κόστος. Με την αρχική πρόταση, η διαφορά του ελάχιστου ορίου αντιστοιχεί σε 1,95 ευρώ ανά πακέτο, αλλά αυτή δεν μεταφράζεται αυτόματα σε ανατίμηση στο ράφι, αφού ο πραγματικός ΕΦΚ είναι ήδη υψηλότερος από το εθνικό ελάχιστο για πολλά προϊόντα.
Σενάρια που κυκλοφορούν φτάνουν ακόμη και τα 13 ευρώ ανά πακέτο, πρόκειται όμως για υποθετικές εκτιμήσεις. Παλαιότερη ανάλυση του ΚΕΠΕ εξέταζε αυξήσεις από 41,7% έως 569,6%, με τιμές από 5,91 έως 27,92 ευρώ, χωρίς αυτά να αποτελούν προβλέψεις για τη σημερινή συνεδρίαση.
Το αίτημα για το 2036
Η Αθήνα εστιάζει όχι μόνο στο ύψος των συντελεστών αλλά κυρίως στον χρόνο εφαρμογής. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, είχε δηλώσει στα τέλη Οκτωβρίου ότι η Ελλάδα, μαζί με άλλες χώρες, πέτυχε συμβιβασμό για ηπιότερες αυξήσεις και μετάθεση της πλήρους προσαρμογής από το 2028 στο 2036, υπό την αίρεση της τελικής συμφωνίας.
Η ελληνική πλευρά προειδοποιεί ότι μια απότομη αύξηση μπορεί να τροφοδοτήσει το λαθρεμπόριο, να περιορίσει τις νόμιμες πωλήσεις και τα φορολογικά έσοδα και να πλήξει την ανταγωνιστικότητα της εγχώριας καπνοβιομηχανίας. Παρόμοιες επιφυλάξεις έχουν Ιταλία και Ρουμανία, ενώ διαφωνίες υπάρχουν και για τη φορολόγηση των νέων προϊόντων νικοτίνης.
Το γαλλικό παράδειγμα
Βαρύ επιχείρημα στη διαπραγμάτευση αποτελεί η Γαλλία. Σύμφωνα με έκθεση της KPMG του Ιουνίου 2026, που εκπονήθηκε για λογαριασμό της Philip Morris International, τα παράνομα τσιγάρα αντιστοιχούσαν το 2025 στο 41,4% της κατανάλωσης, από 37,6% το 2024, με όγκο 20,5 δισ. τεμαχίων, ενώ οι νόμιμες πωλήσεις υποχώρησαν περίπου 9%.
Αυτό δείχνει ότι η συρρίκνωση της φορολογημένης αγοράς δεν σημαίνει απαραίτητα λιγότερο κάπνισμα, χωρίς όμως να αποδεικνύει ότι η φορολογία είναι η μοναδική αιτία του λαθρεμπορίου. Σε επίπεδο ΕΕ, η μελέτη εκτιμά 41,8 δισ. παράνομα τσιγάρα το 2025 και απώλειες εσόδων 16,7 δισ. ευρώ.
Τι να περιμένουμε σήμερα
Η ιρλανδική προεδρία θα επιχειρήσει να εξασφαλίσει πολιτική συμφωνία, όμως απαιτείται ομοφωνία και το αποτέλεσμα παραμένει αβέβαιο. Αν δεν υπάρξει συμφωνία, οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν και οι αποφάσεις μπορεί να μετατεθούν στην επόμενη ευρωπαϊκή προεδρία.
Για τους Έλληνες καταναλωτές δεν προκύπτει άμεση αλλαγή στις τιμές από τη σημερινή συνεδρίαση, καθώς το ύψος και ο χρόνος των ανατιμήσεων θα κριθούν από την τελική συμφωνία και την ενσωμάτωσή της στην εθνική νομοθεσία.