Μια νέα, βαθιά ενεργειακή κρίση αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν και το συνακόλουθο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχουν προκαλέσει κατακόρυφη αύξηση στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό σκηνικό, η Κομισιόν έθεσε σε εφαρμογή το έκτακτο πρόγραμμα AccelerateEU, με διττό στόχο: την άμεση οικονομική ανακούφιση νοικοκυριών και βιομηχανιών που πλήττονται από το αυξημένο κόστος και τις ελλείψεις καυσίμων, και τη μακροπρόθεσμη θωράκιση της ηπείρου μέσω της απεξάρτησης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και ο Επίτροπος Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, υπογράμμισαν ότι η μετάβαση σε εγχώριες, καθαρές μορφές ενέργειας αποτελεί πλέον ζήτημα εθνικής ασφάλειας, ώστε η Ευρώπη να είναι σε θέση να αντέχει τις γεωπολιτικές αναταράξεις. Οι προειδοποιήσεις για παρατεταμένες διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα είναι ήδη ορατές, με τις ευρωπαϊκές εταιρείες να αναφέρουν ελλείψεις και τις αερογραμμές να προχωρούν σε μαζικές ακυρώσεις πτήσεων.
Μόνο τον Απρίλιο, η ΕΕ επιβαρύνθηκε με επιπλέον 24 δισ. ευρώ για εισαγωγές ενέργειας χωρίς να αυξήσει τους όγκους της, γεγονός που αποδεικνύει την ευάλωτη θέση της στις παγκόσμιες αγορές, όπως επεσήμανε και η Αλέσια Βιρόνε από την οργάνωση Clean Air Task Force.
Στο πολιτικό πεδίο, η κρίση επανέφερε στο προσκήνιο εσωτερικές διαφωνίες. Οι πρωθυπουργοί της Ουγγαρίας (Βίκτορ Όρμπαν, πριν από τις πρόσφατες εκλογές) και της Σλοβακίας (Ρόμπερτ Φίτσο) ζήτησαν τη χαλάρωση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας προκειμένου να μειωθούν οι τιμές, επικαλούμενοι τη δημοσιονομική στενότητα των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Ωστόσο, η γραμμή της ΕΕ παρέμεινε αμετακίνητη, ενώ οι πολιτικές ισορροπίες άλλαξαν άρδην μετά την εκλογική νίκη του Πέτερ Μαγιάρ στην Ουγγαρία στις 12 Απριλίου. Ο Μαγιάρ, ο οποίος διαδέχθηκε τον Όρμπαν, δεσμεύτηκε να αποκαταστήσει τις σχέσεις με τις Βρυξέλλες και να περιορίσει τη ρωσική επιρροή, αφήνοντας τον Σλοβάκο ομόλογό του πολιτικά απομονωμένο.
Η εξέλιξη αυτή επέτρεψε στην ΕΕ να σκληρύνει ακόμη περισσότερο τη στάση της, εγκρίνοντας νέο πακέτο κυρώσεων κατά της Μόσχας στις 23 Απριλίου. Σύμφωνα με τον αναλυτή Δρ Μπέντζαμιν Λ. Σμιτ, η Ευρώπη καλείται τώρα να διαχειριστεί ένα διπλό μέτωπο: να εντείνει τα μέτρα κατά του ρωσικού «σκιώδους στόλου» και ταυτόχρονα να αναζητήσει εναλλακτικές πηγές ενέργειας.
Ο ίδιος εκτιμά ότι η σοβαρότητα της κατάστασης στο Στενό του Ορμούζ ενδέχεται να αναγκάσει την ΕΕ να επιδείξει ακόμη και στρατιωτική ισχύ, συνδράμοντας τις ΗΠΑ και τα κράτη του Κόλπου για τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Παρά τις προσδοκίες που γεννά το AccelerateEU, περιβαλλοντολόγοι και αναλυτές επισημαίνουν ότι η πλήρης ενεργειακή αυτονομία απαιτεί χρόνο για την ανάπτυξη των απαραίτητων υποδομών, γεγονός που καθιστά το πρόγραμμα μια μακροπρόθεσμη απάντηση σε μια εξαιρετικά επείγουσα κρίση.