Η ραγδαία εδραίωση της Τουρκίας στη Σομαλία, η οποία εξελίσσεται σε κομβικό στρατιωτικό και οικονομικό προπύργιο της Άγκυρας στο Κέρας της Αφρικής, δημιουργεί νέα γεωπολιτικά δεδομένα που αγγίζουν ευθέως τα ελληνικά συμφέροντα.
Η τουρκική παρουσία ξεπερνά πλέον τα όρια των απλών επενδύσεων, αποκτώντας χαρακτηριστικά ελέγχου κρίσιμων υποδομών, ενεργειακών πόρων και περιφερειακής επιρροής, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη για μια πιο ενεργητική ελληνική διπλωματία στην περιοχή.
Το ζήτημα φέρνει στο προσκήνιο ανάλυση του Αμερικανού ειδικού Μάικλ Ρούμπιν στο Middle East Forum, ο οποίος καλεί την Ελλάδα να εγκαταλείψει την παθητική στάση και να περάσει στην «αντεπίθεση» στην Αφρική.
Ο αναλυτής χαρακτηρίζει τη Σομαλία ως τη δεύτερη σημαντικότερη ουσιαστικά «αποικία» της Άγκυρας μετά τα Κατεχόμενα της Κύπρου, υπογραμμίζοντας την ανάγκη άμεσης αντίδρασης της Αθήνας.
Το «μοντέλο Λιβύης» και η τουρκική επέκταση
Η Άγκυρα έχει οικοδομήσει ένα πολυεπίπεδο πλέγμα ισχύος στη Σομαλία, διαχειριζόμενη το διεθνές αεροδρόμιο και το λιμάνι του Μογκαντίσου, ενώ παράλληλα διεκδικεί μερίδιο στην αλιεία και στην εκμετάλλευση υδρογονανθράκων.
Σε στρατιωτικό επίπεδο, η βάση TURKSOM, η εκπαίδευση των τοπικών ενόπλων δυνάμεων και η ανάπτυξη σύγχρονων οπλικών συστημάτων —από μη επανδρωμένα αεροσκάφη μέχρι μαχητικά και τεθωρακισμένα— μετατρέπουν τη χώρα σε ορμητήριο για την ευρύτερη περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας.
Ακολουθώντας μια στρατηγική αντίστοιχη με εκείνη της Λιβύης, η Τουρκία στηρίζει συγκεκριμένες πολιτικές ηγεσίες προσφέροντας στρατιωτική κάλυψη, με αντάλλαγμα γεωπολιτικά οφέλη και σχέσεις εξάρτησης που της επιτρέπουν να καθορίζει τις εξελίξεις.
Οι διπλωματικές επιλογές της Ελλάδας και η σημασία της Σομαλιλάνδης
Δεδομένης της κρισιμότητας της Ερυθράς Θάλασσας για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και την εμπορική ναυτιλία, η περιοχή δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μακρινή υπόθεση από την Αθήνα.
Η δημιουργία διπλωματικών και οικονομικών δεσμών με περιφερειακούς δρώντες που επιδιώκουν να αποφύγουν την τουρκική κηδεμονία —όπως η Κένυα, το Πούντλαντ, το Νοτιοδυτικό Κρατίδιο της Σομαλίας και πρωτίστως η Σομαλιλάνδη— προσφέρει στην Ελλάδα ένα εναλλακτικό πεδίο δράσης.
Ιδιαίτερη στρατηγική αξία παρουσιάζει η περίπτωση της Σομαλιλάνδης. Λειτουργώντας ως de facto ανεξάρτητο κράτος από το 1991, με πολιτική σταθερότητα, δικούς της θεσμούς και μηχανισμούς ασφαλείας, βρίσκεται σε νευραλγική θέση κοντά στον Κόλπο του Άντεν και το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.
Η εμβάθυνση των σχέσεων με τη Χαργκέισα, ακόμη και μέσα από την εξέταση του ενδεχομένου επίσημης αναγνώρισης, θα μπορούσε να προσφέρει στην Αθήνα ένα ισχυρό γεωπολιτικό έρεισμα.
Πέρα από τον συμβολισμό, μια τέτοια κίνηση θα άνοιγε τον δρόμο για ουσιαστικές συνεργασίες στη ναυτιλία, την ασφάλεια και το εμπόριο —με αιχμή το στρατηγικής σημασίας λιμάνι της Μπερμπέρα— στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι η Ελλάδα δεν παρακολουθεί αμέτοχη την αναδιαμόρφωση των ισορροπιών ισχύος στην Αφρική.