Η Ευρώπη βρίσκεται σε αυξημένη επιφυλακή μετά από μια σειρά περιστατικών που περιλαμβάνουν πυρκαγιές σε εγκαταστάσεις αμυντικής βιομηχανίας, εκρήξεις σε αποθήκες πυρομαχικών, εμφανίσεις drones και υποθέσεις κατασκοπείας, την ώρα που εντείνονται οι προειδοποιήσεις για πιθανές ρωσικές υβριδικές επιχειρήσεις.
Από την Πολωνία και τη Βουλγαρία έως τη Γερμανία, τη Λιθουανία, τη Ρουμανία και τη Μολδαβία, οι αρμόδιες αρχές εξετάζουν μια σειρά περιστατικών, με ορισμένα να αντιμετωπίζονται ως πιθανές ενέργειες σαμποτάζ ή ξένης παρέμβασης. Ωστόσο, δεν έχουν όλα τα συμβάντα την ίδια εικόνα, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις οι έρευνες παραμένουν ανοικτές και εξετάζονται και άλλες πιθανές αιτίες.
Στην Πολωνία, πυρκαγιά ξέσπασε στις 31 Αυγούστου στις εγκαταστάσεις της WB Electronics στο Σκαρζίσκο-Καμιένα, εταιρείας που δραστηριοποιείται στην παραγωγή στρατιωτικών και μη επανδρωμένων συστημάτων. Η εισαγγελία εξετάζει το ενδεχόμενο τρομοκρατικής ενέργειας και εμπλοκής ξένων υπηρεσιών, ενώ ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ έκανε λόγο για σαμποτάζ και έστρεψε τις υποψίες προς τη Ρωσία.
Αντίθετα, για την πυρκαγιά που σημειώθηκε στις 30 Αυγούστου στις εγκαταστάσεις της JFG Composites στο Λούμπλιν, οι αρχές εξετάζουν τόσο το ενδεχόμενο εμπρησμού όσο και τεχνικό αίτιο, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει αποδοθεί ευθύνη στη Μόσχα.
Στη Βουλγαρία, πυρκαγιά και εκρήξεις σημειώθηκαν στις 11 και 12 Σεπτεμβρίου σε αποθήκη πυρομαχικών της EMCO. Η εταιρεία έκανε λόγο για πιθανό σαμποτάζ, ενώ οι αρχές δεν έχουν αποκλείσει εξωτερική παρέμβαση. Η υπόθεση εξετάζεται με ιδιαίτερη προσοχή λόγω προηγούμενων περιστατικών που είχαν συνδεθεί με έρευνες για πιθανή δράση ρωσικών υπηρεσιών, χωρίς ωστόσο να υπάρχει ακόμη οριστική απόδοση ευθύνης για το νέο συμβάν.
Διαφορετική ήταν η περίπτωση στη Σλοβακία, όπου στις 16 Σεπτεμβρίου εκδηλώθηκε φωτιά σε εγκαταστάσεις που συνδέονται με τις MSM Group και ZVS. Τα μέχρι τώρα στοιχεία δεν δείχνουν σαμποτάζ, καθώς η φωτιά φέρεται να ξεκίνησε στην οροφή κατά τη διάρκεια εργασιών ανακαίνισης, με τις εργασίες συγκόλλησης να εξετάζονται ως πιθανή αιτία.
Στο επίκεντρο τα drones
Παράλληλα, αυξημένη είναι η δραστηριότητα μη επανδρωμένων αεροσκαφών κοντά στα ανατολικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Ρουμανία έχει καταγράψει επανειλημμένα συντρίμμια ρωσικών drones, κυρίως τύπου Geran/Shahed, αλλά και περιστατικά παραβίασης του εναέριου χώρου της κατά τη διάρκεια ρωσικών επιθέσεων εναντίον ουκρανικών στόχων κοντά στον Δούναβη.
Στις 8 Σεπτεμβρίου, drone τύπου Geran-4 πέρασε από τη Μολδαβία και τη Ρουμανία πριν καταπέσει σε μολδαβικό έδαφος. Λίγες ημέρες αργότερα, στις 18 Σεπτεμβρίου, ένοπλο drone εξερράγη κοντά στο Κισινάου. Στα συντρίμμια εντοπίστηκαν ρωσικές επιγραφές, ενώ εξετάστηκε η πιθανότητα να πρόκειται για παραλλαγή της οικογένειας Geran.
Η παρουσία ρωσικής κατασκευής δεν αποτελεί, ωστόσο, από μόνη της απόδειξη ότι η εκάστοτε χώρα ήταν ο στόχος. Σε ορισμένες περιπτώσεις εξετάζεται το ενδεχόμενο τα drones να είχαν κατεύθυνση προς την Ουκρανία και να έχασαν την πορεία τους.
Στη Λιθουανία, στις 14 Σεπτεμβρίου, drone εισήλθε από τη Λευκορωσία στον εναέριο χώρο της χώρας. Ιταλικά Eurofighter που συμμετέχουν στην αποστολή αεράμυνας του ΝΑΤΟ το αναχαίτισαν και διαπιστώθηκε ότι μετέφερε εκρηκτικό μηχανισμό. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν έχει τεκμηριωθεί ότι αποτελούσε σκόπιμη επίθεση κατά της Λιθουανίας.
Στη Γερμανία, συντρίμμια drone εντοπίστηκαν στις 14 Σεπτεμβρίου κοντά στην αεροπορική βάση Wunstorf. Οι έρευνες συνεχίζονται, χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί ότι το μη επανδρωμένο αεροσκάφος ήταν οπλισμένο ή ότι συνδεόταν με ρωσική επιχείρηση.
Ανάλογο περιστατικό σημειώθηκε στο Λουξεμβούργο, όπου στις 18 Σεπτεμβρίου μη εξουσιοδοτημένα drones οδήγησαν σε προσωρινή αναστολή των πτήσεων στο αεροδρόμιο, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει ανακοινωθεί σύνδεση με τη Ρωσία.
Στη Φινλανδία, οι αρχές εντόπισαν στις αρχές Σεπτεμβρίου στην περιοχή του Πόρβοο drone ρωσικής κατασκευής τύπου Geoscan 701. Εξετάστηκε πιθανή παραβίαση του εναέριου χώρου, χωρίς να επιβεβαιωθεί ότι είχε σταλεί από τις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις.
Νέα διάσταση η αντικατασκοπεία
Το ευρύτερο κλίμα επιφυλακής αποτυπώνεται και στην απόφαση της Ουγγαρίας να απελάσει στις 8 Σεπτεμβρίου δέκα Ρώσους διπλωμάτες, χαρακτηρίζοντάς τους ανεπιθύμητα πρόσωπα για δραστηριότητες που κρίθηκαν ασύμβατες με τη διπλωματική τους ιδιότητα.
Το περιστατικό εντάσσεται περισσότερο στο πεδίο της αντικατασκοπείας, προσθέτοντας όμως ένα ακόμη στοιχείο στις εντάσεις μεταξύ ευρωπαϊκών χωρών και Ρωσίας.
Την ίδια ώρα, η Μόσχα απορρίπτει τις κατηγορίες περί ρωσικής εμπλοκής σε περιστατικά με drones και σαμποτάζ. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ κατηγόρησε δυτικά μέσα ενημέρωσης ότι δημιουργούν εντυπώσεις περί ρωσικής ευθύνης, οι οποίες, όπως υποστήριξε, σε αρκετές περιπτώσεις δεν επιβεβαιώνονται από τις μεταγενέστερες έρευνες.
Η ρωσική πλευρά υποστηρίζει ότι περιστατικά που αρχικά παρουσιάζονται ως ενέργειες με ρωσική εμπλοκή στη συνέχεια αποδεικνύεται ότι είτε αφορούν ουκρανικά drones είτε δεν μπορεί να εξακριβωθεί η προέλευσή τους.
Το κοινό στοιχείο των τελευταίων περιστατικών είναι ότι έχουν οδηγήσει αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να ενισχύσουν την επιτήρηση κρίσιμων υποδομών, στρατιωτικών εγκαταστάσεων και εναέριου χώρου. Ωστόσο, οι έρευνες δεν έχουν καταλήξει σε ενιαίο συμπέρασμα για την προέλευση και τον συντονισμό όλων των συμβάντων.