Η αλληλουχία των πρόσφατων εξελίξεων στο Ιράν μπορεί να δείχνει χαοτική, ωστόσο αποτυπώνει μια βαθύτερη πραγματικότητα: την ύπαρξη ενός σοβαρού κενού εξουσίας που καθιστά τη χώρα απρόβλεπτο διεθνή συνομιλητή.
Χαρακτηριστική είναι η αντιφατική εικόνα των τελευταίων ημερών. Ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ανακοίνωσε την άρση περιορισμών στα Στενά του Ορμούζ, οδηγώντας σε άμεση αποκλιμάκωση στις αγορές. Ωστόσο, λίγο αργότερα, οι Φρουροί της Επανάστασης ανέτρεψαν την απόφαση, επαναφέροντας τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας και υπονομεύοντας τη διπλωματική γραμμή.
Παράλληλα, η ένταση κλιμακώθηκε με ενέργειες των Ηνωμένες Πολιτείες, που προχώρησαν σε κατάληψη ιρανικού πλοίου, και την απάντηση της Τεχεράνης με επιθέσεις drones κατά αμερικανικών στόχων. Την ίδια στιγμή, οι ανακοινώσεις για νέες συνομιλίες στο Πακιστάν διαψεύδονταν σχεδόν άμεσα από την ιρανική πλευρά, ενισχύοντας την εικόνα ασυνεννοησίας.
Πίσω από αυτή την αστάθεια βρίσκεται η αποδυνάμωση της κεντρικής εξουσίας μετά την απώλεια του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος λειτουργούσε ως βασικός ρυθμιστής μεταξύ των διαφορετικών πόλων ισχύος. Η μετέπειτα απουσία ισχυρής προσωπικότητας – ακόμη και μετά τον ρόλο που επιχείρησε να διαδραματίσει ο Αλί Λαριτζανί – έχει αφήσει το σύστημα χωρίς σταθερό σημείο αναφοράς.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι Φρουροί της Επανάστασης αναδεικνύονται σε κυρίαρχο παράγοντα, επεκτείνοντας την επιρροή τους πέρα από το στρατιωτικό πεδίο και επιβάλλοντας τη δική τους στρατηγική, ακόμη και εις βάρος της επίσημης διπλωματίας.
Η κατάσταση αυτή δημιουργεί σοβαρό δίλημμα για την Ουάσινγκτον: ακόμη και αν επιτευχθεί συμφωνία, δεν είναι σαφές ποιος μπορεί να την εγγυηθεί. Η απουσία ενιαίας εξουσίας μετατρέπει το Ιράν σε ένα σύστημα ανταγωνιστικών κέντρων, όπου οι αποφάσεις δεν είναι απαραίτητα δεσμευτικές για όλους.
Έτσι, η στρατηγική πίεσης που ακολουθήθηκε τα τελευταία χρόνια φαίνεται να οδηγεί σε ένα αντίθετο αποτέλεσμα: ένα πιο κατακερματισμένο και απρόβλεπτο Ιράν, όπου η πιθανότητα σταθερής συμφωνίας μειώνεται.
Με την εκεχειρία να πλησιάζει στη λήξη της, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο αν θα υπάρξει συμφωνία, αλλά αν υπάρχει πλέον ενιαία ηγεσία ικανή να την υλοποιήσει.