Σε τροχιά της μεγαλύτερης αναδιάρθρωσης κρατικού χρέους στην παγκόσμια ιστορία εισέρχεται η Βενεζουέλα, με τη μεταβατική κυβέρνηση της χώρας να ετοιμάζεται να προχωρήσει σε αποκαλύψεις που προκαλούν ίλιγγο.
Σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα των Financial Times, οι συνολικές υποχρεώσεις της χώρας αγγίζουν το αστρονομικό ποσό των 240 δισεκατομμυρίων δολαρίων, διαψεύδοντας δραματικά τις μέχρι τώρα εκτιμήσεις των διεθνών επενδυτών που τοποθετούσαν το χρέος μεταξύ 150 και 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται λίγους μήνες μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο τον Ιανουάριο, κατόπιν αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης. Η νέα ηγεσία της χώρας επιχειρεί πλέον να βάλει τέλος σε μια δεκαετία οικονομικού αποκλεισμού και να επαναφέρει τη χώρα στις διεθνείς αγορές.
Οικονομική κατάρρευση: Χρέος στο 200% του ΑΕΠ
Η μεταβατική πρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες επιδιώκει να καταλήξει σε συμφωνία με τους πιστωτές μέχρι τα τέλη του έτους. Ωστόσο, τα μακροοικονομικά μεγέθη αποτυπώνουν το μέγεθος της καταστροφής.
Το ΑΕΠ της Βενεζουέλας εκτιμάται πλέον μόλις στα 100 δισεκατομμύρια δολάρια —μια δραματική συρρίκνωση σε σύγκριση με τα 370 δισεκατομμύρια δολάρια του 2012, επί διακυβέρνησης Ούγκο Τσάβες.
Με αυτά τα δεδομένα, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ εκτοξεύεται πάνω από το 200%, καθιστώντας την κατάσταση εξαιρετικά δύσκολα διαχειρίσιμη ακόμη και για ανεπτυγμένες οικονομίες.
Το σχέδιο βιωσιμότητας έχει αναλάβει να καταρτίσει η αμερικανική επενδυτική τράπεζα Centerview Partners και αναμένεται να παρουσιαστεί στις αρχές Ιουλίου. Αν οι αριθμοί επιβεβαιωθούν, η περίπτωση της Βενεζουέλας θα ξεπεράσει το ελληνικό PSI του 2012, το οποίο αφορούσε 200 δισεκατομμύρια δολάρια και αποτελούσε μέχρι σήμερα το μεγαλύτερο «κούρεμα» στα χρονικά.
Ένας δαιδαλώδης λαβύρινθος πιστωτών
Η διαδικασία θεωρείται πολύ πιο περίπλοκη από την ελληνική, καθώς η στάση πληρωμών διαρκεί χρόνια και οι πηγές του χρέους είναι πολυδιάσπαρτες. Τα κρατικά ομόλογα και οι τίτλοι της πετρελαϊκής εταιρείας PDVSA ανέρχονται σε 60 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ οι απλήρωτοι τόκοι αγγίζουν τα 40 δισεκατομμύρια δολάρια, αυξανόμενοι κατά 5 δισεκατομμύρια ετησίως.
Παράλληλα, εκκρεμούν δικαστικές διεκδικήσεις άνω των 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων από επιχειρήσεις που κρατικοποιήθηκαν επί Τσάβες, καθώς και οφειλές δισεκατομμυρίων προς προμηθευτές και πετρελαϊκούς ομίλους. Στο συνολικό πακέτο περιλαμβάνονται επίσης υποχρεώσεις προς την Κίνα, οι οποίες υπολογίζονται μεταξύ 10 και 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων, περίπου 6 δισεκατομμύρια δολάρια προς τη Ρωσία, καθώς και οφειλές 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων προς αναπτυξιακές τράπεζες.
Το ρίσκο της απουσίας του ΔΝΤ και το «κλειδί» του πετρελαίου
Μεγάλη ανησυχία προκαλεί στις αγορές το γεγονός ότι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει ξεκαθαρίσει πως δεν θα συμμετάσχει στη διαδικασία αναδιάρθρωσης, παρά την πρόσφατη επανέναρξη των επαφών του με το Καράκας. Η απουσία του ΔΝΤ από μια τόσο μεγάλης κλίμακας επιχείρηση είναι ασυνήθιστη και δημιουργεί σοβαρά ερωτηματικά για το πώς θα διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του σχεδίου και το τελικό ύψος του «κουρέματος» που θα υποστούν οι πιστωτές.
Σε κάθε περίπτωση, η επόμενη μέρα της Βενεζουέλας εξαρτάται αποκλειστικά από τον «μαύρο χρυσό». Αν και οι εξαγωγές πετρελαίου έδειξαν σημάδια ανάκαμψης το πρώτο τρίμηνο του 2026, φτάνοντας τα 5,5 δισεκατομμύρια δολάρια από 4,4 δισεκατομμύρια επί Μαδούρο, παραμένουν πολύ μακριά από τις χρυσές εποχές του παρελθόντος. Για τον λόγο αυτό, έμπειροι διαχειριστές κεφαλαίων εκτιμούν ότι η διαδικασία θα αποδειχθεί χρονοβόρα και οι διαπραγματεύσεις θα παραταθούν σίγουρα και εντός του 2027.