Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με την επιτακτική ανάγκη να καλύψει «εκτεταμένα κενά» στις αμυντικές της ικανότητες, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία συμπληρώνει τέσσερα χρόνια και αλλάζει ριζικά τα δεδομένα της στρατιωτικής τεχνολογίας.
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση Military Balance 2026 του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (IISS) του Λονδίνου, η γηραιά ήπειρος καλείται να προσαρμοστεί ταχύτατα στις προκλήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης και των drones, ενώ ταυτόχρονα αναθεωρεί τη στρατηγική της υπό την πίεση της κυβέρνησης Τραμπ για δραματική αύξηση των αμυντικών δαπανών.
Το «δόγμα Τραμπ» και η κούρσα των εξοπλισμών
Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο λειτουργεί ως καταλύτης για την ευρωπαϊκή άμυνα. Οι χώρες του ΝΑΤΟ δεσμεύθηκαν πλέον να αγγίξουν το 5% του ΑΕΠ τους σε στρατιωτικές δαπάνες έως το 2035, με τη Γερμανία να ηγείται της κούρσας.
Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ προετοιμάζονται για έναν ιστορικό αμυντικό προϋπολογισμό που θα ξεπεράσει το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια το 2026, αναδιαμορφώνοντας τις παγκόσμιες ισορροπίες.
Ουκρανία: Ένα εργαστήριο νέων τακτικών
Τέσσερα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή, ο πόλεμος έχει μετατραπεί σε πηγή διαρκούς τεχνολογικής εξέλιξης. Το IISS επισημαίνει ότι η έκβαση της σύγκρουσης εξαρτάται πλέον από την εξωτερική βοήθεια που λαμβάνουν οι δύο πλευρές. Η Ρωσία, παρά τις τεράστιες ανθρώπινες απώλειες και τις κυρώσεις, επέδειξε ικανότητα ανανέωσης των δυνάμεών της. Ωστόσο, οι ουκρανικές επιτυχίες, όπως η επιχείρηση Spiderweb με drones τον Ιούνιο του 2025, υπογραμμίζουν ότι η καινοτομία μπορεί να ανατρέψει την αριθμητική υπεροχή.
Η «Ανατολική Ασπίδα» και η απειλή των drones
Η διείσδυση drones σε νατοϊκά εδάφη, όπως στην Πολωνία τον Σεπτέμβριο του 2025, επιτάχυνε τη δημιουργία της «Ανατολικής Ασπίδας» και της «Βαλτικής Αμυντικής Γραμμής». Οι ευρωπαϊκοί στρατοί σπεύδουν να αναπτύξουν προγράμματα «τοίχων κατά drones», καθώς η έκθεση προειδοποιεί ότι προς το παρόν παραμένουν απροετοίμαστοι για επιθέσεις μεγάλης κλίμακας. Χαρακτηριστική είναι η έκκληση του ΝΑΤΟ για αύξηση των αντιαεροπορικών ικανοτήτων κατά 400%.
Παγκόσμιοι παίκτες: Κίνα και Ιράν
Στις υπόλοιπες γεωπολιτικές σκακιέρες, η έκθεση καταγράφει:
Κίνα: Κυριαρχεί στην Ασία καλύπτοντας το 44% των περιφερειακών δαπανών, ενώ η επίδειξη της πυρηνικής «τριάδας» τον Σεπτέμβριο του 2025 και οι διεισδύσεις στην Ταϊβάν εντείνουν τις ανησυχίες για μια ανοιχτή σύγκρουση.
Ιράν: Εμφανίζεται σημαντικά αποδυναμωμένο μετά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα του Ιουνίου 2025 στις πυρηνικές και βαλλιστικές του υποδομές, θέτοντας σε αμφισβήτηση τον περιφερειακό του ρόλο.
Η έκθεση καταλήγει ότι ο κόσμος εισέρχεται σε μια περίοδο όπου η στρατιωτική ισχύς δεν κρίνεται μόνο από τους αριθμούς, αλλά από την ταχύτητα ενσωμάτωσης των νέων τεχνολογιών και την ικανότητα των κρατών να διατηρούν σταθερές αλυσίδες εφοδιασμού σε ένα περιβάλλον διαρκούς έντασης.