Οι ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν ισχυρή αμυντική βιομηχανία και παράγουν σημαντικό όγκο οπλικών συστημάτων. Ωστόσο, όπως σημειώνει σε ανάλυσή του το Politico, εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις Ηνωμένες Πολιτείες για τον συντονισμό και την ολοκλήρωση αυτής της ισχύος πυρός, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολο τον σχεδιασμό μιας πλήρως αυτόνομης ευρωπαϊκής άμυνας χωρίς την Αμερική του Ντόναλντ Τραμπ.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έχει απορρίψει δημοσίως την ιδέα μιας Ευρώπης που θα μπορούσε να αμυνθεί χωρίς τις ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι η ήπειρος παραμένει ευάλωτη χωρίς αμερικανική υποστήριξη. Διπλωμάτες και αναλυτές σημειώνουν ότι, παρότι η ευρωπαϊκή βιομηχανική βάση μπορεί να κατασκευάζει όπλα, αεροσκάφη, άρματα μάχης και πυραύλους, εξακολουθεί να βασίζεται στο Πεντάγωνο για κρίσιμες λειτουργίες, όπως οι πληροφορίες, η υλικοτεχνική υποστήριξη, οι επικοινωνίες και η δομή διοίκησης και ελέγχου που συνδέει όλα τα συστήματα. Χωρίς αυτές τις δυνατότητες, η αποτρεπτική ισχύς της Ευρώπης περιορίζεται σημαντικά.
Βήμα προς την ανεξαρτησία
«Πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αντικαταστήσουμε τους αμερικανικούς στρατηγικούς παράγοντες με δικούς μας ευρωπαϊκούς. Αυτή πρέπει να είναι η στρατηγική μας προτεραιότητα», δήλωσε ο Επίτροπος Άμυνας της ΕΕ Άντριους Κουμπίλιους, χαρακτηρίζοντάς το «πρώτο βήμα προς την ανεξαρτησία μας».
Ωστόσο, η αποδέσμευση από τις ΗΠΑ εκτιμάται ότι θα είναι χρονοβόρα και ιδιαίτερα δαπανηρή. «Καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν μπορεί, εκ των πραγμάτων, να αντικαταστήσει τις ΗΠΑ», δήλωσε ο Ολιβιέ Σμιτ, επικεφαλής έρευνας στο Ινστιτούτο Στρατιωτικών Επιχειρήσεων του Βασιλικού Κολλεγίου Άμυνας της Δανίας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναγνωρίσει τα κενά αυτά και έχει υιοθετήσει τη «Στρατηγική Πυξίδα» και το σχέδιο «Ετοιμότητα 2030», με στόχο τη μείωση των κινδύνων που συνεπάγεται ενδεχόμενη αποδέσμευση από τις ΗΠΑ. Παρ’ όλα αυτά, τα εν λόγω σχέδια βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο υλοποίησης.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι ένα από τα βασικά εμπόδια είναι η ίδια η πολιτική πολυπλοκότητα της Ευρώπης, όπου η ανάγκη για ομοφωνία συχνά επιβραδύνει ή παρεμποδίζει τις αποφάσεις.
Σε περίπτωση ρήξης με τις ΗΠΑ, το οικονομικό κόστος θα ήταν ιδιαίτερα υψηλό. Ο Ρούτε εκτιμά ότι θα μπορούσε να φθάσει το 10% του ΑΕΠ, ποσοστό διπλάσιο από τις σημερινές δεσμεύσεις των χωρών του ΝΑΤΟ για αμυντικές δαπάνες. Σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, το συνολικό κόστος θα μπορούσε να αγγίξει το 1 τρισ. δολάρια, καθώς οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι θα έπρεπε να αντικαταστήσουν τόσο τις αμερικανικές στρατιωτικές πλατφόρμες και το προσωπικό όσο και τις ελλείψεις σε πληροφορίες, επιτήρηση και αναγνώριση.
Οι εναλλακτικές λύσεις
Παρά τα εμπόδια, η Ευρώπη δεν ξεκινά από μηδενική βάση. Σε αρκετούς τομείς διαθέτει ήδη εναλλακτικές λύσεις, υποστηρίζει η Καμίλ Γκραντ, γενική γραμματέας του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Βιομηχανιών Αεροδιαστημικής, Ασφάλειας και Άμυνας. «Στο 98% των περιπτώσεων υπάρχει κάποια ευρωπαϊκή λύση», σημειώνει.
Για να καταστεί, ωστόσο, η ευρωπαϊκή άμυνα πραγματικά αποτελεσματική, απαιτείται ενοποίηση των αμυντικών αγορών, μείωση της επικάλυψης οπλικών συστημάτων, κοινές προμήθειες και σημαντική αύξηση των επενδύσεων.
«Το πρόβλημα της Ευρώπης δεν είναι η έλλειψη χρημάτων. Είναι η έλλειψη συνοχής», επισημαίνει ο Τομ Τούγκενχαντ, πρώην υπουργός Ασφαλείας του Ηνωμένου Βασιλείου.