Το ζήτημα του καθεστώτος των βρετανικών στρατιωτικών βάσεων στην Κύπρο επανέρχεται στο προσκήνιο μετά το περιστατικό της περασμένης Κυριακής, όταν drone κατέπεσε στον αεροδιάδρομο στο Ακρωτήρι, αλλά και τους χειρισμούς του Λονδίνου πριν και μετά το συμβάν.
Σύμφωνα με πληροφορίες του philenews, η Κυπριακή Δημοκρατία εξετάζει εκ νέου το πλαίσιο λειτουργίας των βάσεων, εξέλιξη που φαίνεται να έχει γίνει αντιληπτή και από τη βρετανική πλευρά. Όπως αναφέρουν πηγές, το θέμα επανήλθε στην ατζέντα κυρίως λόγω της στάσης που κράτησε το Λονδίνο στη διάρκεια της πρόσφατης κρίσης.
Η Λευκωσία εμφανίζεται ιδιαίτερα ενοχλημένη, καθώς – παρά τις διαβεβαιώσεις του Βρετανού πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ προς τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη ότι οι βάσεις δεν θα χρησιμοποιηθούν – λίγες ώρες αργότερα το Λονδίνο ανακοίνωσε ότι ανταποκρίθηκε σε αίτημα των Ηνωμένων Πολιτειών για αξιοποίησή τους στο πλαίσιο των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Παράλληλα, η βρετανική πλευρά φέρεται να μην ενημέρωσε άμεσα την κυπριακή κυβέρνηση ούτε τους κατοίκους της περιοχής για το επεισόδιο με το drone.
Υπό αυτές τις συνθήκες, στη Λευκωσία εξετάζεται το ενδεχόμενο έναρξης διαλόγου για την αναθεώρηση του καθεστώτος των βάσεων, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ρήξη με το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά προσαρμογή στα νέα γεωπολιτικά δεδομένα. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η παρουσία των βάσεων καθιστά την Κύπρο πιθανό στόχο σε περιόδους έντασης στην περιοχή.
Στη συζήτηση επανέρχεται και το παράδειγμα του Μαυρικίου, όπου το 2019 η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, υιοθετώντας σχετικό ψήφισμα, κάλεσε το Ηνωμένο Βασίλειο να αποχωρήσει από το αρχιπέλαγος Τσάγκος, ανοίγοντας τον δρόμο για αλλαγές στο καθεστώς της περιοχής. Το ζήτημα είχε τεθεί τότε και ενώπιον της κυπριακής ηγεσίας από τον πρώην Γενικό Εισαγγελέα Κώστα Κληρίδη, ενώ πρόσφατα επανήλθε στο δημόσιο διάλογο με αφορμή τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Νομικοί επισημαίνουν ότι υπάρχουν ορισμένες ομοιότητες ανάμεσα στις δύο περιπτώσεις, καθώς τόσο στην Κύπρο όσο και στον Μαυρίκιο η ανεξαρτησία ήρθε μετά την απόσχιση εδαφών από τις πρώην αποικίες, γεγονός που εγείρει νομικά ζητήματα ως προς τη νομιμότητα των συμφωνιών εκείνης της περιόδου.
Το θέμα των βάσεων έχει τεθεί και στο παρελθόν από τη Λευκωσία. Από τη δεκαετία του 1980 εξετάστηκαν ακόμη και σενάρια προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, χωρίς όμως να προχωρήσουν λόγω των εξελίξεων στο Κυπριακό. Αντίστοιχες συζητήσεις επανήλθαν και το 2007, όταν η κυπριακή κυβέρνηση είχε αποφασίσει να επανεξετάσει συνολικά τις σχέσεις της με το Ηνωμένο Βασίλειο.
Παράλληλα, παραμένει ανοικτό και το οικονομικό ζήτημα, καθώς το Λονδίνο δεν καταβάλλει οικονομική αποζημίωση για τη χρήση των βάσεων από το 1965, παρά τις αρχικές πρόνοιες που προέβλεπαν οικονομική ενίσχυση προς την Κυπριακή Δημοκρατία τα πρώτα χρόνια μετά την ανεξαρτησία.
Η συζήτηση γύρω από τις βρετανικές βάσεις αναμένεται να επανέλθει δυναμικά το επόμενο διάστημα, ιδιαίτερα υπό το βάρος των νέων γεωπολιτικών εξελίξεων στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.