«Δεν πρέπει να έχουμε αυταπάτες· θεμελιώδεις βεβαιότητες πάνω στις οποίες στηρίχθηκε η μεταπολεμική ειρήνη και ευημερία τίθενται πλέον υπό αμφισβήτηση». Με αυτή τη φράση, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε το στίγμα της ανησυχίας του κατά την έναρξη της χθεσινής του συζήτησης με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κώστα Τασούλα, αποτυπώνοντας το βάθος των γεωπολιτικών αναταράξεων που βρίσκονται σε εξέλιξη. Στο επίκεντρο, η κλιμακούμενη ένταση στις σχέσεις Ευρώπης–Ηνωμένων Πολιτειών και οι σχεδιασμοί του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία, που προκαλούν σοβαρούς τριγμούς στο δυτικό στρατόπεδο.
Σύμφωνα με συνομιλητές του πρωθυπουργού, η ανησυχία του αυτή τη φορά είναι εντονότερη από κάθε άλλη, καθώς αντιλαμβάνεται ότι η αμφισβήτηση δεν περιορίζεται σε επιμέρους πολιτικές επιλογές, αλλά αγγίζει τον ίδιο τον πυρήνα του διεθνούς συστήματος ασφάλειας. Σε αυτό το περιβάλλον, ο κ. Μητσοτάκης αναχωρεί σήμερα για το Νταβός και το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, γνωρίζοντας ότι οι συζητήσεις θα διεξαχθούν υπό τη σκιά μιας ευρύτερης γεωπολιτικής ρευστότητας.
Παρότι η Ελλάδα εμφανίζεται ενισχυμένη οικονομικά –γεγονός που αποτυπώνεται και στην ανάδειξη του Κυριάκου Πιερρακάκη σε κεντρικό ρόλο στο Eurogroup– ο πρωθυπουργός δεν υποτιμά τους κινδύνους. Μια ενδεχόμενη ευρωαμερικανική αντιπαράθεση, ειδικά αν λάβει διαστάσεις στρατηγικής ρήξης, είναι βέβαιο ότι θα έχει συνέπειες και για τη χώρα μας. Αν και οι απειλές Τραμπ για γενικευμένους δασμούς και ανατροπές στο διμερές εμπόριο δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί, η επιμονή του Αμερικανού προέδρου στο ζήτημα της Γροιλανδίας και το σενάριο προσάρτησης εδάφους κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ συνιστούν δυνητικό σημείο καμπής στις διατλαντικές σχέσεις.
Η παραμονή του κ. Μητσοτάκη στο Νταβός θα είναι τελικά συντομότερη από τον αρχικό σχεδιασμό, καθώς το μεσημέρι της Πέμπτης θα μεταβεί εκτάκτως στις Βρυξέλλες για τη Σύνοδο Κορυφής με αποκλειστικό θέμα τη Γροιλανδία. Στο ελβετικό θέρετρο, ωστόσο, θα έχει πυκνό πρόγραμμα επαφών, τόσο στο προσκήνιο όσο και στο παρασκήνιο. Όπως τόνισε από το Προεδρικό Μέγαρο, το Νταβός αποτελεί σταθερά «ένα βήμα για να τοποθετούμε την Ελλάδα στον παγκόσμιο οικονομικό χάρτη και να προσελκύουμε επενδύσεις», υπογραμμίζοντας ότι το 2025 αποτέλεσε χρονιά-ρεκόρ για τις άμεσες ξένες επενδύσεις και ότι η κυβέρνηση φιλοδοξεί να διατηρήσει την ίδια δυναμική και το 2026.
Στο περιθώριο του Φόρουμ, ο πρωθυπουργός θα συμμετάσχει σε κλειστά δείπνα, θεματικές συναντήσεις και πάνελ υψηλού επιπέδου, ενώ παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο παρεμβάσεων σε διεθνή μέσα ενημέρωσης, ανάλογα με τις εξελίξεις.
Απροθυμία για το «Συμβούλιο Ειρήνης» Τραμπ
Καθοριστικό ρόλο στις συζητήσεις του Νταβός αναμένεται να παίξει η παρουσία του Ντόναλντ Τραμπ, στην πρώτη του δια ζώσης εμφάνιση στο Φόρουμ κατά τη δεύτερη θητεία του. Μεταξύ των πρωτοβουλιών που έχει προαναγγείλει, ξεχωρίζει η πρόταση για τη δημιουργία ενός «Συμβουλίου Ειρήνης», στο οποίο έχουν κληθεί δεκάδες χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα. Η συμμετοχή, ωστόσο, προϋποθέτει οικονομική συνεισφορά ύψους 1 δισ. δολαρίων για τριετή θητεία, ενώ το όργανο θα έχει, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, ισόβιο πρόεδρο τον ίδιο τον κ. Τραμπ και θα λειτουργεί, εμμέσως, ως αντίβαρο στον ΟΗΕ.
Η Αθήνα αντιμετωπίζει την πρόταση με έντονο σκεπτικισμό. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη συζητήσει το θέμα με άλλους Ευρωπαίους ηγέτες, σε ένα κλίμα γενικευμένης επιφύλαξης. Ο Εμανουέλ Μακρόν έχει ξεκαθαρίσει ότι η Γαλλία δεν θα συμμετάσχει, ενώ ανάλογη στάση φαίνεται να τηρεί και η Γερμανία. Εντός της ΕΕ, μοναδική εξαίρεση εμφανίζεται προς το παρόν η Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν.
Από το Μέγαρο Μαξίμου επισημαίνουν ότι πρόκειται για «ένα σύνθετο, πρωτίστως νομικό ζήτημα», το οποίο εξετάζεται σε στενό συντονισμό με τους Ευρωπαίους εταίρους. Υπενθυμίζουν, παράλληλα, ότι οι όποιες πρωτοβουλίες για την ειρήνη στη Μέση Ανατολή και ειδικά στη Γάζα οφείλουν να εδράζονται στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπως το ψήφισμα 2803, το οποίο η Ελλάδα έχει υπερψηφίσει ως εκλεγμένο μέλος. Για την Αθήνα, το μήνυμα παραμένει σαφές: λύσεις εκτός του πλαισίου του ΟΗΕ δεν μπορούν να αποτελέσουν αποδεκτική βάση για τη διεθνή έννομη τάξη.