Λίγο πριν από την ολοκλήρωση μίας από τις σημαντικότερες δίκες που αφορούν τον πόλεμο στο Κόσοβο (28 Φεβρουαρίου 1998 – 11 Ιουνίου 1999), οι εισαγγελείς δήλωσαν ότι διαθέτουν «συντριπτικά στοιχεία» για την ενοχή του πρώην προέδρου της χώρας Χασίμ Θάτσι και τριών ακόμη κατηγορουμένων, ζητώντας ποινές κάθειρξης 45 ετών για τον καθένα.
Οι εισαγγελείς ανέφεραν τη Δευτέρα ότι υπάρχουν αδιάσειστα αποδεικτικά στοιχεία σύμφωνα με τα οποία ο Θάτσι και οι συγκατηγορούμενοί του ευθύνονται για δολοφονίες, βασανιστήρια και διώξεις ανθρώπων που θεωρούνταν πολιτικοί αντίπαλοι, συνεργάτες ή «προδότες», κατά τη διάρκεια και αμέσως μετά τον πόλεμο ανεξαρτησίας του Κοσόβου.
Για όλους τους κατηγορούμενους ζητήθηκε ποινή κάθειρξης 45 ετών.
Οι κατηγορίες
Ο Χασίμ Θάτσι, οι πρώην πρόεδροι του Κοινοβουλίου και πρώην ηγετικά στελέχη του Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσόβου Κάντρι Βεσέλι και Γιακούπ Κρασνίτσι, καθώς και ο πρώην επικεφαλής κοινοβουλευτικής ομάδας του κόμματος Vetëvendosje Ρετζέπ Σελίμι, κατηγορούνται για συμμετοχή σε κοινή εγκληματική επιχείρηση που σχετίζεται με εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Σύμφωνα με το κατηγορητήριο της Ειδικής Εισαγγελίας, που δημοσιοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2023, οι τέσσερις κατηγορούνται για περίπου 100 δολοφονίες, καθώς και για βασανιστήρια και απάνθρωπη μεταχείριση σε περίπου 40 κέντρα κράτησης την περίοδο 1998–1999.
Ο Θάτσι είχε δηλώσει κατά την έναρξη της δίκης ότι είναι «απολύτως αθώος», θέση που επανέλαβαν και οι υπόλοιποι τρεις κατηγορούμενοι, επιβεβαιώνοντας τις δηλώσεις αθωότητάς τους που είχαν διατυπώσει και στις προδικαστικές ακροάσεις.
Η επικεφαλής εισαγγελέας Κίμπερλι Γουέστ τόνισε ότι «τα εγκλήματα αυτά συνιστούν εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και παραμένουν εξαιρετικά σοβαρά, ανεξαρτήτως της χρονικής απόστασης από την τέλεσή τους». Ζήτησε, μάλιστα, από το δικαστήριο να λάβει υπόψη τη βαρύτητα του ρόλου κάθε κατηγορουμένου.
Η παραίτηση Θάτσι και το «κλίμα εκφοβισμού»
Ο Χασίμ Θάτσι παραιτήθηκε από την προεδρία το 2020, προκειμένου να υπερασπιστεί τον εαυτό του απέναντι σε δέκα κατηγορίες για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, ενώπιον του δικαστηρίου της Χάγης.
Η εισαγγελία έκανε λόγο για έντονο «κλίμα εκφοβισμού», επισημαίνοντας ότι μάρτυρες και θύματα αποφάσισαν να καταθέσουν παρά τις πιέσεις, επιδιώκοντας να αποκαλυφθεί η αλήθεια. Το δικαστήριο στελεχώνεται κυρίως από διεθνές προσωπικό, λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια των μαρτύρων.
Υπενθυμίζεται ότι το 2022 δύο ηγέτες ένωσης βετεράνων πολέμου του Κοσόβου καταδικάστηκαν για εκφοβισμό μαρτύρων, μετά τη δημοσιοποίηση εμπιστευτικών εγγράφων που είχαν διαρρεύσει. Παράλληλα, αναμένεται να ξεκινήσει εντός του μήνα δεύτερη δίκη εις βάρος του Θάτσι για υποθέσεις εκφοβισμού μαρτύρων.
Σύμφωνα με την εισαγγελία, οι μαρτυρίες παρείχαν «συντριπτικά στοιχεία» ότι οι κατηγορούμενοι ακολουθούσαν συστηματική πολιτική στοχοποίησης αμάχων και πολιτικών αντιπάλων, στο πλαίσιο της ηγετικής τους θέσης στον Απελευθερωτικό Στρατό του Κοσόβου.
Οι κατηγορίες αφορούν εγκλήματα που φέρονται να διαπράχθηκαν σε όλη την επικράτεια του Κοσόβου και στη βόρεια Αλβανία, από το 1998 έως και τον Σεπτέμβριο του 1999, κατά τη διάρκεια αλλά και μετά το τέλος του πολέμου.
Το παρελθόν του Χασίμ Θάτσι
Ο Θάτσι είχε παρουσιαστεί διεθνώς ως φοιτητής που επέστρεψε από πολιτική εξορία στην Ελβετία για να συμμετάσχει στον αγώνα ανεξαρτησίας του Κοσόβου από τη Σερβία. Υποστηρίχθηκε από δυτικούς ηγέτες και συμμετείχε στις ειρηνευτικές συνομιλίες του 1999 στη Γαλλία ως πολιτικός εκπρόσωπος του UCK, θεωρούμενος τότε πρόσωπο-κλειδί για τη μελλοντική ανεξαρτησία της χώρας.
Πολλοί Κοσοβάροι εξακολουθούν να θεωρούν το δικαστήριο άδικο, υποστηρίζοντας ότι επιχειρεί να αναθεωρήσει την ιστορία του πολέμου και να εξισώσει τα εγκλήματα των σερβικών δυνάμεων με τα δεινά του αλβανικού πληθυσμού.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου του 1998–1999, περίπου 13.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, στην πλειονότητά τους Αλβανοί. Η σύγκρουση τερματίστηκε έπειτα από 78 ημέρες αεροπορικών βομβαρδισμών του ΝΑΤΟ κατά των σερβικών δυνάμεων, ενώ περίπου ένα εκατομμύριο Αλβανοί του Κοσόβου εκδιώχθηκαν από τις εστίες τους.