Σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, ο πόλεμος έχει ανατρέψει κάθε αρχική πρόβλεψη, μετατρεπόμενος στην πολυπλοκότερη ένοπλη σύρραξη στην Ευρώπη μετά το 1945.
Πέρα από τις τεχνολογικές καινοτομίες στα πεδία των μαχών, η σύγκρουση αυτή προσφέρει τέσσερα κρίσιμα στρατηγικά μαθήματα για τις ΗΠΑ και τη Δύση, επανακαθορίζοντας την έννοια της αποτροπής και της κλιμάκωσης.
1. Η πυρηνική απειλή είναι ξανά στο τραπέζι
Για δεκαετίες, η χρήση πυρηνικών όπλων θεωρούνταν πολιτικά και ηθικά αδιανόητη. Η Ουκρανία απέδειξε το αντίθετο. Το φθινόπωρο του 2022, όταν οι ρωσικές γραμμές κατέρρεαν, η Ουάσιγκτον εκτίμησε ότι η πιθανότητα χρήσης τακτικών πυρηνικών όπλων από τη Μόσχα ήταν 50-50. Το μάθημα είναι σαφές: σε μια άμεση σύγκρουση με πυρηνικές δυνάμεις όπως η Ρωσία, η Κίνα ή η Βόρεια Κορέα, ο πυρηνικός κίνδυνος δεν είναι μπλόφα και απαιτεί συνεχή ετοιμότητα.
2. Προετοιμασία για πολέμους φθοράς
Παρά την πυρηνική απειλή, ο πόλεμος στην Ουκρανία έδειξε ότι είναι δυνατή η διεξαγωγή παρατεταμένων και εξαιρετικά καταστροφικών συμβατικών συγκρούσεων. Οι ΗΠΑ πρέπει να επανεκτιμήσουν την ικανότητά τους να αντέχουν σε πολέμους μακράς διάρκειας, επενδύοντας στη βιομηχανική βάση και στα αποθέματα πυρομαχικών, καθώς η στρατηγική της «γρήγορης νίκης» μπορεί να μην είναι εφικτή απέναντι σε μεγάλες δυνάμεις.
3. Η τέχνη της «λεπτής» κλιμάκωσης (Salami Slicing)
Η Ουάσιγκτον κατάφερε να διευρύνει τη βοήθεια προς το Κίεβο (από τους Javelin στα F-16 και τους πυραύλους ATACMS) ακολουθώντας μια στρατηγική σταδιακής κλιμάκωσης. Με το να «τεμαχίζει» τις κόκκινες γραμμές της Ρωσίας σε μικρά, διαχειρίσιμα βήματα, η Δύση απέδειξε ότι τα όρια της κλιμάκωσης δεν είναι σταθερά, αλλά διαμορφώνονται μέσα από μια διαρκή, σιωπηρή διαπραγμάτευση στο πεδίο.
4. Η διαχείριση των «δύσκολων» συμμάχων
Η σύγκρουση αποκάλυψε ότι τα συμφέροντα των ΗΠΑ και των εταίρων τους (όπως η Ουκρανία ή μελλοντικά η Ταϊβάν) δεν ταυτίζονται πάντα. Το Κίεβο, παλεύοντας για την επιβίωσή του, έχει μεγαλύτερη ανοχή στο ρίσκο κλιμάκωσης από την Ουάσιγκτον. Η μελλοντική επιτυχία εξαρτάται από τον στενό συντονισμό και τα κοινά πολεμικά παίγνια πριν από την επόμενη κρίση.
Συμπέρασμα: Μια νέα θεωρία νίκης
Ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι ο προάγγελος μιας νέας εποχής περιορισμένων πολέμων μεταξύ μεγάλων δυνάμεων. Για να παραμείνουν κυρίαρχες, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να ανανεώσουν το δόγμα τους, συνδυάζοντας την αξιόπιστη αποτροπή με την ικανότητα διαχείρισης της κλιμάκωσης κάτω από την πυρηνική σκιά. Αν η Ουάσιγκτον αποτύχει να ενσωματώσει αυτά τα διδάγματα, θα βρεθεί επικίνδυνα απροετοίμαστη για μια σύγκρουση μεγάλων δυνάμεων, η πιθανότητα της οποίας διαρκώς αυξάνεται.