Έντονη ανησυχία επικρατεί στις χώρες του Περσικού Κόλπου για το ενδεχόμενο κλιμάκωσης της δράσης πολιτοφυλακών και ένοπλων οργανώσεων που συνδέονται με το Ιράν, καθώς αυξάνονται οι φόβοι ότι τέτοια δίκτυα θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για πλήγματα στο εσωτερικό τους, με στόχο την αποσταθεροποίηση των καθεστώτων τους και τη διεύρυνση του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Σε κοινή δήλωσή τους αυτή την εβδομάδα, το Κατάρ, το Κουβέιτ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν, η Σαουδική Αραβία και η Ιορδανία καταδίκασαν τις επιθέσεις που αποδίδουν στο Ιράν, τόσο τις άμεσες όσο και εκείνες που, όπως υποστηρίζουν, πραγματοποιούνται μέσω οργανώσεων και ένοπλων παρατάξεων τις οποίες στηρίζει η Τεχεράνη στην περιοχή. Στο ίδιο πλαίσιο, το Κουβέιτ ανακοίνωσε ότι απέτρεψε σχέδιο δολοφονίας ανώτατων κρατικών αξιωματούχων και συνέλαβε έξι υπόπτους, οι οποίοι φέρονται να συνδέονται με τη Χεζμπολάχ.
Για δεκαετίες, το Ιράν έχει οικοδομήσει δίκτυα συμμαχικών πολιτοφυλακών και ένοπλων οργανώσεων σε διάφορες χώρες της Μέσης Ανατολής, χρησιμοποιώντας τα ως βασικό εργαλείο της περιφερειακής του στρατηγικής. Μέσω αυτών των σχημάτων επιδιώκει να επεκτείνει την επιρροή του, να ασκεί πίεση στους αντιπάλους του και να ενισχύει τη γεωπολιτική του παρουσία πέρα από τα σύνορά του.
Τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της πολιτικής είναι η Χεζμπολάχ στον Λίβανο και οι Χούθι στην Υεμένη, ενώ αντίστοιχες ισχυρές παραστρατιωτικές δομές έχουν διαμορφωθεί και στο Ιράκ και στη Συρία. Τα τελευταία χρόνια, καθώς οι σχέσεις της Τεχεράνης με κράτη όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ είχαν παρουσιάσει σημάδια σχετικής εξομάλυνσης, οι οργανώσεις αυτές παρέμεναν σε μεγάλο βαθμό στο περιθώριο όσον αφορά τον Κόλπο, αποφεύγοντας ενέργειες που θα πυροδοτούσαν εσωτερική αποσταθεροποίηση.
Η εικόνα αυτή, ωστόσο, φαίνεται να αλλάζει μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιδρομών κατά του Ιράν πριν από έναν μήνα. Έκτοτε, το κύριο βάρος των ιρανικών αντιποίνων έχει στραφεί προς χώρες του Κόλπου, οι οποίες διατηρούν στενές σχέσεις με την Ουάσιγκτον και φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις. Πέρα από τις επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη που αποδίδονται απευθείας στο Ιράν, παρατηρείται αύξηση και σε εσωτερικά περιστατικά που συνδέονται με φιλοϊρανικά δίκτυα, ενισχύοντας τους φόβους ότι η Τεχεράνη ενδέχεται να ενεργοποιεί αδρανείς πυρήνες στην περιοχή.
Η απειλή αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σοβαρή για χώρες όπως το Μπαχρέιν και η Σαουδική Αραβία, που έχουν στο παρελθόν βρεθεί αντιμέτωπες με βίαιες επιθέσεις από οργανώσεις που συνδέονται με το Ιράν. Ειδικά στη Σαουδική Αραβία, η εμπειρία από τη δράση της Χεζμπολάχ αλ-Χετζάζ εξακολουθεί να τροφοδοτεί ισχυρές ανησυχίες για το ενδεχόμενο επανεμφάνισης παρόμοιων απειλών.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η δραστηριότητα των ιρανικών πληρεξούσιων οργανώσεων στον Κόλπο δεν έχει ακόμη φτάσει στα επίπεδα που είχαν καταγραφεί κατά τον πόλεμο Ιράν–Ιράκ τη δεκαετία του 1980, όταν σιιτικοί ένοπλοι πυρήνες εξαπέλυαν επιθέσεις στο Κουβέιτ και διατηρούσαν έντονη παρουσία στη Σαουδική Αραβία. Προειδοποιούν, όμως, ότι όσο η σύγκρουση με το Ιράν παρατείνεται, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος μιας ευρύτερης ενεργοποίησης τέτοιων δικτύων.
Χαρακτηριστική είναι η εκτίμηση ειδικών σε θέματα ασφάλειας, σύμφωνα με την οποία το δυσμενέστερο σενάριο για τις μοναρχίες του Κόλπου θα ήταν η ενεργοποίηση αδρανών πυρήνων και σιιτικών πολιτοφυλακών από τους Φρουρούς της Επανάστασης. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να μεταφέρει τη σύγκρουση βαθύτερα στο εσωτερικό των αραβικών κρατών του Κόλπου, προκαλώντας αλυσιδωτές πολιτικές και στρατιωτικές αναταράξεις.
Η ανησυχία αυτή επηρεάζει ήδη τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις της περιοχής σταθμίζουν τις επιλογές τους απέναντι στο Ιράν. Από τη μία πλευρά, επιθυμούν να ενισχύσουν την ασφάλειά τους και να απαντήσουν στις επιθέσεις. Από την άλλη, φοβούνται ότι μια πιο επιθετική στάση θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμη σφοδρότερες αντιδράσεις από την Τεχεράνη και τα δίκτυά της.
Ο μεγαλύτερος φόβος των ηγεσιών του Περσικού Κόλπου είναι να δουν να διαμορφώνεται στο εσωτερικό των χωρών τους μια κατάσταση αντίστοιχη με εκείνη του Ιράκ, όπου οι φιλοϊρανικές οργανώσεις έχουν αποκτήσει τέτοια ισχύ ώστε να λειτουργούν ουσιαστικά ως παράλληλη εξουσία. Για τις χώρες αυτές, το διακύβευμα δεν είναι πλέον μόνο η εξωτερική ασφάλεια, αλλά και η αποτροπή μιας εσωτερικής υπονόμευσης που θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τις ισορροπίες σε ολόκληρη την περιοχή.