Το κυβερνών κόμμα AKP του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επεξεργάζεται νομοθετική ρύθμιση που θα δίνει στον Τούρκο πρόεδρο τη δυνατότητα να ανακηρύσσει Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) έως και 200 ναυτικά μίλια από τις τουρκικές ακτές, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το πρακτορείο Bloomberg.
Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, το υπό επεξεργασία νομοσχέδιο θα επιτρέπει στην Άγκυρα να διεκδικεί δικαιώματα σε τομείς όπως η αλιεία, οι εξορύξεις και οι γεωτρήσεις, καθώς και να δημιουργεί θαλάσσια πάρκα ακόμη και σε περιοχές που θεωρούνται αμφισβητούμενες στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η τουρκική πρωτοβουλία αποσκοπεί αφενός στην απάντηση προς τις ελληνικές και κυπριακές διεκδικήσεις στις ενεργειακά πλούσιες θαλάσσιες περιοχές της ανατολικής Μεσογείου και αφετέρου στο να καταδείξει ότι η Τουρκία δεν προτίθεται να παραγκωνιστεί από τις εξελίξεις στην περιοχή.
Το ζήτημα της Σύμβασης του ΟΗΕ
Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει ότι τα παράκτια κράτη μπορούν να ανακηρύσσουν ΑΟΖ έως και 200 ναυτικά μίλια. Ωστόσο, σε περιπτώσεις επικαλυπτόμενων διεκδικήσεων απαιτούνται διμερείς συμφωνίες μεταξύ των εμπλεκόμενων κρατών.
Η Τουρκία δεν έχει υπογράψει ούτε επικυρώσει τη συγκεκριμένη σύμβαση, γεγονός που –σύμφωνα με αναλυτές– δημιουργεί ένα «παράδοξο», καθώς η Άγκυρα επικαλείται πτυχές του διεθνούς δικαίου της θάλασσας χωρίς να αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος της συμφωνίας.
Παράλληλα, η τουρκική πλευρά απορρίπτει τη θέση της Ελλάδας ότι τα νησιά διαθέτουν πλήρη δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες και υφαλοκρηπίδα, υποστηρίζοντας ότι ο υπολογισμός πρέπει να βασίζεται κυρίως στις ηπειρωτικές ακτές.
Σύμβουλος Ερντογάν: Παραμένει το casus belli
Ο επικεφαλής σύμβουλος του Τούρκου προέδρου, Ερχάν Καγκρί, υποστήριξε ότι το νομοσχέδιο δεν συνιστά νέα επιθετική κίνηση απέναντι στην Ελλάδα.
Παράλληλα, επανέλαβε ότι η τουρκική θέση για τα 6 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο δεν έχει αλλάξει και ότι εξακολουθεί να ισχύει η απόφαση της τουρκικής εθνοσυνέλευσης του 1995, η οποία προβλέπει casus belli σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων πέραν των 6 ναυτικών μιλίων.
Η Άγκυρα υποστηρίζει επίσης ότι νησιωτικά κράτη, όπως η Κυπριακή Δημοκρατία, διαθέτουν μόνο περιορισμένα θαλάσσια δικαιώματα εντός των χωρικών τους υδάτων, ενώ το κατοχικό καθεστώς στα κατεχόμενα προβάλλει επίσης αξιώσεις επί ενεργειακών πόρων στην κυπριακή ΑΟΖ.
Η αντίδραση της Αθήνας
Με φόντο τις σχετικές πληροφορίες, ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, δήλωσε στο συνέδριο Energy Transition Summit των Financial Times και της «Καθημερινής» ότι οποιαδήποτε μονομερής ενέργεια επιχειρεί να επιβάλει τετελεσμένα είναι «καταδικασμένη να αποτύχει».
Παράλληλα, διπλωματικές πηγές ανέφεραν ότι η Αθήνα έχει ήδη εκφράσει την ανησυχία της προς την τουρκική πλευρά, επισημαίνοντας ότι τέτοιες πρωτοβουλίες δεν συμβάλλουν στη διατήρηση του κλίματος αποκλιμάκωσης και «ήρεμων νερών» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Το δημοσίευμα υπενθυμίζει επίσης ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν καλέσει Ελλάδα και Τουρκία να συνεχίσουν τον διάλογο για τις θαλάσσιες διαφορές τους, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει κατά το παρελθόν απειλήσει την Άγκυρα με κυρώσεις για γεωτρητικές δραστηριότητες σε αμφισβητούμενες περιοχές.