Παρά την άμεση αναδίπλωση του Λευκού Οίκου, η εισήγηση του Ντόναλντ Τραμπ για μια «κοινοπραξία» ΗΠΑ-Ιράν που θα διαχειρίζεται τα έσοδα από διόδια στα Στενά του Ορμούζ αποκάλυψε μια νέα, κυνική πραγματικότητα. Αν και η πρόταση απορρίφθηκε ως «παρορμητική», οι αναλυτές επισημαίνουν ότι αντικατοπτρίζει τη διάλυση της παλιάς τάξης πραγμάτων.
Για δεκαετίες, η αμερικανική ναυτική κυριαρχία εγγυόταν ότι τα Στενά ήταν ελεύθερα για όλους. Σήμερα, ο πόλεμος κατέστησε σαφές ότι η επιχειρησιακή κυριαρχία ανήκει πλέον στο Ιράν, ενώ οι ΗΠΑ κατέχουν μια στρατιωτική υπεροχή που δεν μεταφράζεται σε πολιτικό έλεγχο.
Τα «διόδια» ως τετελεσμένο γεγονός
Το Ιράν δεν περιμένει τις διαπραγματεύσεις για να δράσει. Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) έχουν ήδη επιβάλει ένα ανεπίσημο καθεστώς ελέγχου, απαιτώντας έγγραφα και πληρωμές σε γουάν ή κρυπτονομίσματα από τα διερχόμενα πλοία.
Η Τεχεράνη νομιμοποιεί αυτή την πρακτική μέσω εγχώριας νομοθεσίας, παρακάμπτοντας τις διεθνείς συμβάσεις του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Το αποτέλεσμα είναι μια επιλεκτική ναυσιπλοΐα: πλοία από τη Ρωσία, την Κίνα και την Ινδία περνούν ελεύθερα, ενώ οι υπόλοιποι αντιμετωπίζουν εμπόδια ή οικονομικές απαιτήσεις.
Μια «θηρευτική» γεωμετρία εις βάρος των συμμάχων
Η ανάλυση του κειμένου υπογραμμίζει τον «θηρευτικό» χαρακτήρα μιας πιθανής διμερούς συμφωνίας Ουάσιγκτον-Τεχεράνης. Μια τέτοια εξέλιξη θα εγκλώβιζε τις χώρες του Κόλπου (Κατάρ, Κουβέιτ, ΗΑΕ) σε ένα καθεστώς όπου θα πλήρωναν τον περιφερειακό τους εχθρό (Ιράν) και τον παραδοσιακό τους προστάτη (ΗΠΑ) για να εξάγουν το πετρέλαιό τους.
Αντίστοιχα, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι, που θεωρούσαν τα Στενά δημόσιο αγαθό, θα καλούνταν να πληρώσουν το τίμημα της ενεργειακής τους ασφάλειας μέσω ενός συστήματος που λειτουργεί εκτός δυτικού τραπεζικού ελέγχου.
Το τέλος της αφέλειας και η «λογική του εμπορίου»
Η πρόταση Τραμπ, αν και στερείται βάθους ή διπλωματικής λεπτότητας, αποκαλύπτει μια ωμή αλήθεια: η διατήρηση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας μέσω της ισχύος έχει γίνει πλέον πολύ ακριβή για τις ΗΠΑ.
Όπως στην ιστορική περίπτωση των διοδίων του Έρεσουντ στη Δανία, η λύση μπορεί τελικά να μην δοθεί μέσω του Διεθνούς Δικαίου, αλλά μέσω μιας οικονομικής διευθέτησης που θα «κοστολογεί» τη νέα ισορροπία δυνάμεων. Ο πόλεμος μπορεί να μην έφερε την ειρήνη, αλλά δημιούργησε τις συνθήκες όπου η συναλλαγή είναι η μόνη διαθέσιμη λογική, με το τίμημα να βρίσκεται πλέον υπό διαπραγμάτευση.