Η Τουρκία αποτελεί ένα σύνθετο και μακροπρόθεσμο στρατηγικό ζήτημα για το Ισραήλ, την Ελλάδα, την Κυπριακή Δημοκρατία και συνολικά για τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, σύμφωνα με τον Ισραηλινό στρατηγικό σύμβουλο και ιδρυτή της Line of State, Σάι Γκαλ.
Σε εκτενή συνέντευξή του στο World Geostrategic Insights, ο αναλυτής εστιάζει στην ενίσχυση της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στην ευρύτερη περιοχή, στην ανάγκη ανάπτυξης αυτόνομων αμυντικών δυνατοτήτων από Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ, στον ρόλο του οικονομικού διαδρόμου IMEC, αλλά και στις προκλήσεις που δημιουργεί η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Η Τουρκία ως δύναμη μέσα στο δυτικό σύστημα
Ο Γκαλ χαρακτηρίζει την Τουρκία πιο σύνθετη πρόκληση από το Ιράν, καθώς, όπως υποστηρίζει, η Άγκυρα ενισχύει την ισχύ και την επιρροή της παραμένοντας ταυτόχρονα εντός του δυτικού συστήματος.
Η συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ και η πρόσβαση σε δυτικές αγορές, τεχνολογία και χρηματοδότηση συνδυάζονται, σύμφωνα με τον ίδιο, με την ανάπτυξη μιας ολοένα μεγαλύτερης στρατηγικής αυτονομίας.
Ο αναλυτής επισημαίνει ότι η τουρκική στρατιωτική παρουσία εκτείνεται από τη Συρία και τα κατεχόμενα της Κύπρου έως τη Λιβύη και τη Σομαλία, δημιουργώντας ένα ευρύ δίκτυο επιχειρησιακής δράσης. Σε αυτό εντάσσει την ανάπτυξη της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας, τα μη επανδρωμένα συστήματα, το πυρηνικό πρόγραμμα στο Ακούγιου και τη στήριξη προς τη Χαμάς.
Κατά τον Γκαλ, οι τουρκικές επεμβάσεις στη Λιβύη και το Ναγκόρνο Καραμπάχ απέδειξαν την προθυμία της Άγκυρας να χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ εκτός συνόρων, ενώ στη Συρία η παρουσία της έχει, όπως υποστηρίζει, μετατραπεί σε μόνιμο στρατηγικό πλεονέκτημα.
«Η πολιτική δεν εξαρτάται μόνο από τον Ερντογάν»
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο Ισραηλινός αναλυτής στην Κύπρο και στο Αιγαίο, υποστηρίζοντας ότι η τουρκική αναθεωρητική πολιτική δεν αποτελεί αποκλειστικά προσωπική επιλογή του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Όπως εκτιμά, η επιδίωξη περιφερειακής ισχύος, η στάση της Άγκυρας στο Κυπριακό και οι διεκδικήσεις στο Αιγαίο αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης και διαχρονικής κρατικής στρατηγικής.
Για την Κύπρο υποστηρίζει ότι τα κατεχόμενα λειτουργούν ως προκεχωρημένη στρατιωτική βάση της Τουρκίας μέσα στον ευρωπαϊκό χώρο ασφαλείας.
Παράλληλα, θεωρεί ότι η τριμερής συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ θα πρέπει να εξελιχθεί σε μια ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική αποτροπής, με μεγαλύτερη αυτονομία και μικρότερη εξάρτηση από την αμερικανική στρατιωτική ομπρέλα.
Στο πλαίσιο αυτό, δίνει ιδιαίτερη σημασία στην αξιοποίηση του Άρθρου 42.7 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που αφορά την αμοιβαία συνδρομή μεταξύ των κρατών-μελών.
Ο IMEC και οι ενεργειακοί διάδρομοι
Αναφερόμενος στον οικονομικό διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC), ο Γκαλ υποστηρίζει ότι θα πρέπει να αναπτυχθεί ως ένα δίκτυο πολλαπλών λιμανιών, ενεργειακών υποδομών και εναλλακτικών διαδρομών, ώστε να αποφεύγεται η εξάρτηση από έναν μόνο γεωπολιτικό παράγοντα.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει τον αγωγό EastMed, τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις και τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου. Όπως επισημαίνει, η διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών δεν έχει ουσιαστικό αποτέλεσμα εάν οι νέες διαδρομές εξακολουθούν να εξαρτώνται από υποδομές ή χώρους που ελέγχονται από την Άγκυρα.
Παράλληλα, προειδοποιεί για τους κινδύνους που θα μπορούσε να προκαλέσει η στρατιωτικοποίηση πυρηνικών υποδομών στη Μέση Ανατολή, με αφορμή και τις συζητήσεις για πιθανό πυρηνικό πρόγραμμα της Σαουδικής Αραβίας.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον άνθρωπο
Ο Ισραηλινός στρατηγικός σύμβουλος αναφέρεται επίσης στην αυξανόμενη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Όπως εξηγεί, η AI μπορεί να επιταχύνει σημαντικά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, δεν είναι όμως σε θέση να αξιολογήσει με απόλυτη βεβαιότητα τις προθέσεις ενός αντιπάλου. Αυτό, κατά τον ίδιο, δημιουργεί κινδύνους παραπλάνησης των αλγορίθμων και καθιστά απαραίτητη τη διατήρηση ουσιαστικού ανθρώπινου ελέγχου.
Η επιχειρησιακή ετοιμότητα, επομένως, θα πρέπει να διατηρείται ακόμη και σε περίπτωση απώλειας των τεχνολογικών συστημάτων.
Καταλήγοντας, ο Γκαλ υπογραμμίζει ότι η πραγματική εθνική κυριαρχία δεν διασφαλίζεται μόνο μέσω συμφωνιών και πολιτικών διακηρύξεων. Απαιτεί ισχυρές υποδομές, ανθεκτική αμυντική βιομηχανία, επαρκή αποθέματα και κυρίως πολιτική βούληση για την εφαρμογή της αποτροπής στην πράξη.