Σε τροχιά συνολικής αναθεώρησης της αμυντικής και αστυνομικής της στρατηγικής μπαίνει η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς η κλιμάκωση των υβριδικών επιθέσεων, των κυβερνοεπιθέσεων και των δολιοφθορών από τη Μόσχα αναγκάζει τους «27» να αναζητήσουν κοινά εργαλεία αντίδρασης.
Προσερχόμενη στη σύνοδο των υπουργών Άμυνας στις Βρυξέλλες, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, προειδοποιώντας ότι οι ευρωπαϊκές μυστικές υπηρεσίες καταγράφουν σχεδιασμούς της Ρωσίας για νέες πράξεις σαμποτάζ με στόχο τον διχασμό των ευρωπαϊκών κοινωνιών και τον κλονισμό της υποστήριξης προς την Ουκρανία.
«Ευρωπαϊκό Άρθρο 4» απέναντι στις υβριδικές απειλές
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται η θεσμοθέτηση ενός «Πρωτοκόλλου Έκτακτης Ανάγκης για την Ασφάλεια» (Emergency Security Protocol). Το εργαλείο αυτό, το οποίο η Πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν περιέγραψε ως ένα είδος «ευρωπαϊκού Άρθρου 4», φιλοδοξεί να προσφέρει έναν μηχανισμό άμεσου συντονισμού μεταξύ των κρατών-μελών, της Κομισιόν και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (EEAS).
Στόχος είναι η ταχεία λήψη αποφάσεων για την επιβολή κόστους στον δράστη όταν εκδηλώνονται ασύμμετρες ενέργειες (από κυβερνοεπιθέσεις έως δολιοφθορές σε υποδομές) που παραμένουν κάτω από το όριο της ανοιχτής στρατιωτικής σύρραξης —και συνεπώς δεν ενεργοποιούν το Άρθρο 5 της συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ.
Αν και η πρόταση δεν προβλέπει αυτόματη στρατιωτική απάντηση, η συζήτηση θεωρείται σύνθετη, καθώς ορισμένα κράτη-μέλη εκφράζουν επιφυλάξεις για το πώς θα αποφευχθούν οι επικαλύψεις με τις δομές του ΝΑΤΟ.
«Στα όριά της» η επιχειρησιακή ικανότητα της ASPIDES στην Ερυθρά Θάλασσα
Την ίδια στιγμή, η ευρωπαϊκή ναυτική επιχείρηση ASPIDES στην Ερυθρά Θάλασσα δοκιμάζεται σκληρά λόγω σοβαρών ελλείψεων σε μέσα. Η Κάγια Κάλας επισήμανε ότι, ενώ ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε την παρουσία τουλάχιστον δέκα πολεμικών πλοίων για την προστασία της ναυσιπλοΐας στα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ, ο αριθμός αυτός δεν καλύπτεται σήμερα, παρά τον καταιγισμό αιτημάτων από εμπορικά σκάφη για συνοδεία.
Παρόλο που η Ελλάδα και η Ιταλία σηκώνουν το κύριο βάρος της αποστολής —με τη συνδρομή της Γαλλίας και του Βελγίου—, η ΕΕ πιέζει για νέες συνεισφορές. Παράλληλα, εξετάζεται το ενδεχόμενο προσωρινής ένταξης πλοίων που προορίζονταν για άλλες, υπό διαμόρφωση, περιφερειακές συμμαχίες, προκειμένου να μην διαταραχθούν περαιτέρω οι διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.
Πίεση για άμεση ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας
Παράλληλα, στην ημερήσια διάταξη κυριαρχεί η δραματική έκκληση προς τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες —συμπεριλαμβανομένης της Αθήνας και της Μαδρίτης— για την άμεση παραχώρηση αντιαεροπορικών συστημάτων Patriot και πυραύλων από τα εθνικά τους αποθέματα στο Κίεβο. Η πρόταση της EEAS προβλέπει ότι τα κράτη που θα προσφέρουν τώρα αεράμυνα στην Ουκρανία θα αναπληρώσουν τα αποθέματά τους από τις νέες γραμμές παραγωγής.
Αν και ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός για την Ειρήνη (EPF) ξεμπλόκαρε με 1 δισ. ευρώ για κοινές προμήθειες, το οικονομικό αδιέξοδο του Κιέβου παραμένει πιεστικό. Με τις πρόσθετες πολεμικές ανάγκες της Ουκρανίας να εκτιμώνται στα 23,5 δισ. ευρώ για τον επόμενο χρόνο, υφίσταται ένα ανεξόφλητο «κενό» περίπου 17,5 δισ. ευρώ, η κάλυψη του οποίου μεταφέρεται πλέον ως κρίσιμο πολιτικό στοίχημα στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.