Η 6η Σύνοδος του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας (ΑΣΣ) στην Άγκυρα μπορεί να ξεκίνησε με χαμηλούς τόνους και μια τυπική υποδοχή, όμως εξελίχθηκε σε μια ουσιαστική προσπάθεια σταθεροποίησης των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Οι δύο ηγέτες, Κυριάκος Μητσοτάκης και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μέσα από μια «κλειστή» συνάντηση διάρκειας 90 λεπτών, επιχείρησαν να μετατρέψουν τη γειτονία από πηγή έντασης σε πεδίο συνεργασίας, επενδύοντας στη «θετική ατζέντα» χωρίς ωστόσο να κρύψουν τις πάγιες διαφωνίες τους κάτω από το χαλί.
Η «Γλώσσα» της Προσέγγισης: Εμπιστοσύνη και Διεθνές Δίκαιο
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε το στίγμα της ελληνικής πλευράς τονίζοντας την ανάγκη για διαχείριση των προβλημάτων με ψυχραιμία, υπευθυνότητα και ειλικρίνεια. Υπογράμμισε ότι, ακόμη και σε περιόδους διαφωνίας, η αποφυγή κρίσεων είναι αυτοσκοπός. Από την πλευρά του, ο Τούρκος Πρόεδρος χρησιμοποίησε ασυνήθιστα θερμή γλώσσα, αποκαλώντας τον Έλληνα πρωθυπουργό «πολύτιμο φίλο» και δηλώνοντας πως, όσο «ακανθώδη» κι αν είναι τα ζητήματα στο Αιγαίο, η λύση τους είναι εφικτή μέσω του εποικοδομητικού διαλόγου και του διεθνούς δικαίου.
Τα Πεδία της Σύγκλισης: Μεταναστευτικό και Οικονομία
Στα πρακτικά ζητήματα, η συνεργασία φαίνεται να αποδίδει καρπούς:
Έλεγχος Ροών: Ο πρωθυπουργός παρουσίασε εντυπωσιακά στοιχεία, σημειώνοντας μείωση των μεταναστευτικών ροών στο Ανατολικό Αιγαίο κατά 60% μέσα σε ένα έτος. Η πρόοδος αυτή αποδόθηκε στον βελτιωμένο συντονισμό των αρχών των δύο χωρών, με αμφότερες τις πλευρές να δεσμεύονται για περαιτέρω χτυπήματα στα δίκτυα των διακινητών.
Επιχειρηματική Διασύνδεση: Η οικονομική διπλωματία βρίσκεται σε άνοδο, με αμοιβαίες επενδύσεις από ελληνικές και τουρκικές εταιρείες. Στόχος παραμένει η ενίσχυση του εμπορικού όγκου, με τις υπογραφές νέων συμφωνιών να αποτελούν το «θεμέλιο» για τη μελλοντική ευημερία.
Οι «Κόκκινες Γραμμές» και τα Ανοιχτά Ζητήματα
Παρά το κλίμα «συνεννόησης», οι ηγέτες δεν απέφυγαν την καταγραφή των σταθερών τους θέσεων:
Θαλάσσιες Ζώνες: Η Ελλάδα επανέλαβε ότι η μόνη διαφορά που αναγνωρίζει είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, θέτοντας το ερώτημα: «Αν δεν αρθεί τώρα κάθε απειλή στις σχέσεις μας, τότε πότε;». Ο Ερντογάν, αν και μίλησε για «αλληλένδετα προβλήματα», άφησε για πρώτη φορά τόσο καθαρά ανοιχτό το ενδεχόμενο προσφυγής στη διεθνή δικαιοσύνη.
Μειονότητες: Υπήρξε σαφής ρητορική απόσταση, με τον κ. Μητσοτάκη να μιλά για θρησκευτική μειονότητα στη Θράκη βάσει της Λωζάνης και τον κ. Ερντογάν να επιμένει στον όρο «τουρκική μειονότητα», αν και αμφότεροι συμφώνησαν ότι οι μειονότητες πρέπει να λειτουργούν ως «γέφυρες φιλίας».
Κυπριακό: Η Αθήνα ζήτησε επανέναρξη των συνομιλιών από εκεί που σταμάτησαν το 2017, στη βάση των ψηφισμάτων του ΣΑ του ΟΗΕ, χαρακτηρίζοντας τις κινήσεις του Γενικού Γραμματέα ως ένα νέο «παράθυρο ευκαιρίας».
Περιφερειακός Ρόλος και Γάζα
Ιδιαίτερη σημασία είχε η αναφορά του Ερντογάν στον ρόλο της Ελλάδας ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας. Ζήτησε από την Αθήνα να κρατήσει ψηλά στην ατζέντα τη λύση των δύο κρατών στο Παλαιστινιακό, εκφράζοντας την έντονη αντίθεσή του στις πρακτικές του Ισραήλ στη Δυτική Όχθη. Παράλληλα, επισήμανε ότι η συμμετοχή της Τουρκίας στις ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες αποτελεί κοινό συμφέρον για τη σταθερότητα του ΝΑΤΟ.
Η συνάντηση ολοκληρώθηκε με την κοινή διαπίστωση ότι η γεωγραφία δεν μπορεί να αλλάξει, μπορεί όμως να γίνει «σύμμαχος». Οι δύο ηγέτες ανανέωσαν το ραντεβού τους για τη διατήρηση των ανοιχτών διαύλων, επιλέγοντας τη σύγκλιση αντί της έντασης.
Οι επτά συμφωνίες για εμπόριο και διμερή συνεργασία
Τη συνεργασία των υπουργείων Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας στο πλαίσιο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου αλλά και τη συνεργασία των δύο χωρών στους τομείς της έρευνας και της τεχνολογίας και της ετοιμότητας έναντι σεισμών, προβλέπουν, μεταξύ άλλων, οι συμφωνίες που υπέγραψαν Αθήνα και Άγκυρα στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας και της συνάντησης του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Τα συνολικά επτά κείμενα που υπέγραψαν η ελληνική και η τουρκική αντιπροσωπεία κατά την διάρκεια του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας στην Άγκυρα, ενώπιον του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ήταν τα εξής:
- Κοινή Δήλωση ανάμεσα στην Κυβέρνηση της Ελληνικής Δημοκρατίας και την Κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Τουρκίας
- Μνημόνιο Κατανόησης για τη συνεργασία στον τομέα του Πολιτισμού
- Κοινή Δήλωση για τη Συνεργασία των υπουργείων Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας στο πλαίσιο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου
- Κοινή Δήλωση για τη συνεργασία ανάμεσα στο ‘’Enterprise Greece’’ και το ‘’Invest in Turkiye’’
- Κοινή Δήλωση για την έναρξη του προγράμματος διμερούς συνεργασίας στην έρευνα και την τεχνολογία
- Κοινή Δήλωση για την ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας στον τομέα της ετοιμότητας έναντι σεισμών
- Koινή Δήλωση για τη δρομολόγηση ακτοπλοϊκής σύνδεσης ανάμεσα στα λιμάνια της Θεσσαλονίκης και της Σμύρνης.