Στο επίκεντρο της πολιτικής και διπλωματικής επικαιρότητας βρίσκεται τις τελευταίες ώρες το διαβόητο ρωσικό δίδυμο φαρσέρ, Βλαντίμιρ Κουζνετσόφ και Αλεξέι Στολιάροφ, γνωστοί διεθνώς ως «Vovan και Lexus», μετά την αποκάλυψη ότι θύμα της δράσης τους έπεσε ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του πρωθυπουργού, Θάνος Ντόκος.
Σύμφωνα με την κυβέρνηση, το περιστατικό αντιμετωπίζεται ως «υβριδικού χαρακτήρα επίθεση με διείσδυση στα πρωτόκολλα ασφαλείας μέσω χρήσης εξαιρετικά προηγμένης τεχνολογίας Τεχνητής Νοημοσύνης». Ωστόσο, δεν πρόκειται για μεμονωμένη υπόθεση, καθώς οι δύο Ρώσοι έχουν καταφέρει την τελευταία δεκαετία να εξαπατήσουν δεκάδες αρχηγούς κρατών, υπουργούς και διεθνείς προσωπικότητες.
Η «παγίδα» στον Θάνο Ντόκο
Στην επίμαχη βιντεοκλήση, οι Vovan και Lexus παρουσιάστηκαν ως Ουκρανοί αξιωματούχοι και συγκεκριμένα ως ο υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας, Ρουστέμ Ουμέροφ. Κατά τη συνομιλία έθεσαν το ζήτημα του drone που είχε εντοπιστεί ανοιχτά της Λευκάδας, αφήνοντας παράλληλα να εννοηθεί ότι παρόμοια περιστατικά θα μπορούσαν να επαναληφθούν κοντά σε ελληνικά νησιά.
Ο Θάνος Ντόκος εμφανίζεται στο σχετικό βίντεο να εκφράζει την ανησυχία του για τις επιπτώσεις που θα είχε μια τέτοια εξέλιξη, ιδιαίτερα εν μέσω της τουριστικής περιόδου, επισημαίνοντας παράλληλα την ανάγκη να μην επεκταθεί ο πόλεμος στα ελληνικά χωρικά ύδατα και να διατηρηθεί η συνοχή του ΝΑΤΟ.
Κυβερνητικές πηγές υπογράμμισαν ότι κατά τη συνομιλία δεν υπήρξε διαρροή κρατικών απορρήτων ή άλλων εμπιστευτικών πληροφοριών.
«Δεν μπορείς να εμπιστευτείς ούτε τα μάτια σου»
Μιλώντας στον ΣΚΑΪ, ο κ. Ντόκος χαρακτήρισε το περιστατικό «πολύ δυσάρεστη εμπειρία», παραδεχόμενος ότι τίποτα δεν πρόδιδε πως επρόκειτο για απάτη.
«Ήταν ζωντανά, τον έβλεπα όπως βλέπω εσάς», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι είχαν ακολουθηθεί όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες.
Όπως αποκάλυψε, οι δράστες διέθεταν πλήρη στοιχεία, όπως ονόματα, διευθύνσεις, επίσημα επιστολόχαρτα του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας της Ουκρανίας, καθώς και τη συνήθη διπλωματική ορολογία, γεγονός που καθιστούσε την απάτη ιδιαίτερα πειστική.
Ο ίδιος ανέφερε ότι άρχισε να υποψιάζεται πως κάτι δεν πήγαινε καλά προς το τέλος της συνομιλίας, όταν διατυπώθηκαν ορισμένες «περίεργες απόψεις» σχετικά με το περιστατικό στη Λευκάδα. Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της κλήσης επικοινώνησε τόσο με την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ) όσο και με τον πραγματικό Ρουστέμ Ουμέροφ, διαπιστώνοντας ότι είχε πέσει θύμα εξαπάτησης.
Οι διεθνείς προσωπικότητες που εξαπάτησαν
Η δράση των Vovan και Lexus έχει προκαλέσει κατά καιρούς διεθνή αίσθηση, καθώς ανάμεσα στα θύματά τους συγκαταλέγονται ηγέτες κρατών, υπουργοί και κορυφαίοι αξιωματούχοι.
Το 2023 παγίδευσαν την πρωθυπουργό της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, προσποιούμενοι αξιωματούχο της Αφρικανικής Ένωσης, ενώ την ίδια χρονιά εξαπάτησαν την πρώην καγκελάριο της Γερμανίας, Άνγκελα Μέρκελ, παρουσιάζοντας τον εαυτό τους ως τον πρώην πρόεδρο της Ουκρανίας Πέτρο Ποροσένκο.
Το 2022 ο πρόεδρος της Πολωνίας, Αντρέι Ντούντα, συνομίλησε μαζί τους πιστεύοντας ότι στην άλλη άκρη της γραμμής βρισκόταν ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, λίγες ώρες μετά την πτώση πυραύλου σε πολωνικό έδαφος.
Στα θύματά τους περιλαμβάνονται επίσης η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ, η υπουργός Εξωτερικών της Φινλανδίας Ελίνα Βαλτόνεν, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας Μπόρις Τζόνσον, ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους ο νεότερος, καθώς και η Καμάλα Χάρις, ο Μπέρνι Σάντερς και ο Καναδός πρωθυπουργός Τζάστιν Τριντό, τους οποίους προσέγγισαν παριστάνοντας, μεταξύ άλλων, τη Γκρέτα Τούνμπεργκ και τον πατέρα της.
Η δράση τους δεν περιορίστηκε στην πολιτική. Ανάμεσα στα γνωστότερα θύματά τους συγκαταλέγονται και ο πρίγκιπας Χάρι, ο οποίος πίστευε ότι συνομιλούσε με τη Γκρέτα Τούνμπεργκ, καθώς και ο Έλτον Τζον, τον οποίο έπεισαν ότι μιλούσε τηλεφωνικά με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Απλές φάρσες ή εργαλείο υβριδικού πολέμου;
Παρότι οι Βλαντίμιρ Κουζνετσόφ και Αλεξέι Στολιάροφ αυτοπαρουσιάζονται ως ανεξάρτητοι σατιρικοί δημιουργοί και pranksters, η επιλογή των στόχων τους έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό στις δυτικές υπηρεσίες ασφαλείας.
Όπως επισημαίνεται, οι στόχοι τους είναι σχεδόν αποκλειστικά δυτικοί πολιτικοί, αξιωματούχοι και δημόσια πρόσωπα που έχουν τοποθετηθεί επικριτικά απέναντι στη ρωσική εξωτερική πολιτική και τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών εκφράζουν επίσης ανησυχία για την ευκολία με την οποία οι δύο φαρσέρ καταφέρνουν να παρακάμπτουν κρατικά πρωτόκολλα ασφαλείας, αξιοποιώντας προηγμένες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και τεχνολογίες deepfake. Το γεγονός αυτό έχει οδηγήσει ορισμένες υπηρεσίες να εξετάζουν το ενδεχόμενο ύπαρξης διασυνδέσεων ή υποστήριξής τους από ρωσικούς κρατικούς μηχανισμούς, χωρίς ωστόσο κάτι τέτοιο να έχει επιβεβαιωθεί επίσημα.