Στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου φέρνουν ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Παύλος Μαρινάκης μια σειρά θεσμικών παρεμβάσεων, με βασικό άξονα την καθιέρωση ασυμβίβαστου μεταξύ της ιδιότητας του υπουργού και του βουλευτή, καθώς και την πιθανή μείωση του αριθμού των βουλευτών. Οι αλλαγές τοποθετούνται χρονικά μετά τις εκλογές του 2027 και συνδέονται με τη διαδικασία συνταγματικής αναθεώρησης.
Η προτεινόμενη ρύθμιση προβλέπει ότι βουλευτής που αναλαμβάνει υπουργικό χαρτοφυλάκιο θα τίθεται σε αναστολή της κοινοβουλευτικής του ιδιότητας και θα αντικαθίσταται από τον πρώτο επιλαχόντα της περιφέρειάς του. Σε περίπτωση αποχώρησης από την κυβέρνηση, θα επιστρέφει αυτομάτως στη Βουλή.
Σύμφωνα με την κυβερνητική επιχειρηματολογία, στόχος είναι ο σαφέστερος διαχωρισμός εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας, καθώς και η ενίσχυση του ρόλου του βουλευτή. Ωστόσο, για την εφαρμογή της απαιτείται συνταγματική αναθεώρηση, γεγονός που μεταθέτει την υλοποίηση σε επόμενη κοινοβουλευτική περίοδο.
Από την πλευρά του, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος διευκρίνισε ότι πρόκειται για πρόταση υπό διαμόρφωση, η οποία θα αποτελέσει αντικείμενο προεκλογικής συζήτησης αλλά δεν μπορεί να εφαρμοστεί άμεσα. Παράλληλα, άνοιξε και τη συζήτηση για ενδεχόμενη μείωση του αριθμού των βουλευτών, προκειμένου να αποφευχθεί η αύξηση των κοινοβουλευτικών δομών λόγω της νέας ρύθμισης.
Το ισχύον συνταγματικό πλαίσιο επιτρέπει πάντως τη μείωση των εδρών της Βουλής με νόμο, εντός ορίων 200 έως 300 βουλευτών, χωρίς να απαιτείται αναθεώρηση του Συντάγματος.
Η προοπτική αλλαγών έχει ήδη προκαλέσει αντικρουόμενες προσεγγίσεις: ο Νίκος Αλιβιζάτος έχει ταχθεί υπέρ μιας πιο ευέλικτης κοινοβουλευτικής λειτουργίας, ενώ ο Ευάγγελος Βενιζέλος εκφράζει επιφυλάξεις για πιθανή υποβάθμιση της αντιπροσώπευσης, ιδίως στις μικρότερες περιφέρειες.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, παρόμοιες μεταρρυθμίσεις έχουν ήδη υλοποιηθεί, όπως στην Ιταλία, όπου μειώθηκε ο αριθμός των βουλευτών, ενώ άλλες χώρες διατηρούν μικρότερα κοινοβουλευτικά σώματα.
Η συζήτηση που ανοίγει δεν περιορίζεται στον αριθμό των εδρών, αλλά επεκτείνεται στον επανακαθορισμό της σχέσης κυβέρνησης και Κοινοβουλίου ενόψει της επόμενης εκλογικής περιόδου.