Η εργατική Πρωτομαγιά γεννήθηκε μέσα στον καπνό και τη βιομηχανική σκληρότητα του Σικάγου τον Μάιο του 1886, όταν το δίκαιο αίτημα για το οκτάωρο πυροδότησε μια παγκόσμια εξέγερση.
Σε μια εποχή που η εργασιακή εξάντληση ήταν ο κανόνας, οι διαδηλώσεις που ξεκίνησαν από την Αμερική και εξαπλώθηκαν σε μεγάλες μεγαλουπόλεις, όπως η Νέα Υόρκη και το Ντιτρόιτ, έθεσαν τα θεμέλια για τον ετήσιο εορτασμό των συνδικάτων. Αυτή η ιστορική τομή, πέρα από την πολιτική της διάσταση, επηρέασε βαθιά τη λογοτεχνική παραγωγή, μετατρέποντας τους κοινωνικούς αγώνες σε πηγή έμπνευσης για κορυφαίους δημιουργούς.
Στην αμερικανική λογοτεχνία, εμβληματικές μορφές αποτύπωσαν το πνεύμα της διεκδίκησης και τις ταξικές συγκρούσεις. Ο Άπτον Σίνκλερ, ήδη από το 1906, κατήγγειλε τις απάνθρωπες συνθήκες εργασίας γυναικών και παιδιών στη «Ζούγκλα», ενώ ο Τζον Στάινμπεκ στο έργο του «Σε αμφίβολη μάχη» απέδωσε φόρο τιμής στην οργάνωση των εργατών πενήντα χρόνια μετά τα γεγονότα του Σικάγου.
Ακόμη και ο Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ, στο διήγημά του «Πρωτομαγιά», χρησιμοποίησε το φόντο των ταραχών του 1919 στο Κλίβελαντ για να αναδείξει τη σφοδρότητα της ταξικής πάλης.
Στην Ελλάδα, η λογοτεχνική προσέγγιση της Πρωτομαγιάς εξελίχθηκε από μια ρομαντική εξύμνηση της άνοιξης σε μια βαθιά πολιτικοποιημένη έκφραση, ιδιαίτερα μετά το 1930 και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Κώστας Βάρναλης και ο Γιάννης Ρίτσος ύμνησαν τη θυσία του λαού και τον αγώνα για ελευθερία, ενώ ο Τάσος Λειβαδίτης συνέδεσε την εργατική εξέγερση με τη θρησκευτική κατάνυξη των Παθών.
Σύγχρονοι ποιητές, όπως ο Τόλης Νικηφόρου, εστιάζουν στην ανθρώπινη μοναξιά πίσω από τα λάβαρα των συγκεντρώσεων, ενώ ακόμα και υπερρεαλιστές, όπως ο Νίκος Γκάτσος, υποκλίθηκαν στο αγωνιστικό ήθος της ημέρας με στίχους που ανακαλούν τη σκληρότητα της ιστορικής μνήμης.
Τέλος, η ειρωνική ματιά του Γιάννη Βαρβέρη θυμίζει πως το πνεύμα της Πρωτομαγιάς παραμένει ζωντανό, ακόμη και μέσα από τη σάτιρα της σύγχρονης εργασιακής πραγματικότητας.