Η παγκόσμια οικονομία φαίνεται να ξαναζεί το εφιαλτικό σενάριο της πετρελαϊκής κρίσης του 1973, με τη διαφορά ότι αυτή τη φορά η «κάνουλα» δεν αφορά το πετρέλαιο αλλά τις σπάνιες γαίες
. Σύμφωνα με ανάλυση του Economist, η Κίνα κατέχει σήμερα μια θέση ισχύος ανάλογη με εκείνη των αραβικών χωρών τη δεκαετία του '70. Το Πεκίνο χρησιμοποιεί τον έλεγχο αυτών των πολύτιμων ορυκτών ως γεωπολιτικό μοχλό πίεσης, με επίκεντρο την Ταϊβάν και την αποτροπή οποιασδήποτε δυτικής παρέμβασης στην περιοχή.
Το «όπλο» των εξαγωγών και η απάντηση Τραμπ
Η αποτελεσματικότητα αυτού του «όπλου» αποδείχθηκε ήδη το 2025, όταν η Κίνα περιόρισε τις εξαγωγές κρίσιμων μετάλλων, φέρνοντας το αμερικανικό Πεντάγωνο και την παγκόσμια βιομηχανία (ΑΠΕ, αυτοκίνητα, τεχνολογία) στα όριά τους. Η κίνηση αυτή ανάγκασε τον Ντόναλντ Τραμπ σε μια προσωρινή εμπορική υποχώρηση.
Στη δεύτερη θητεία του, η Ουάσιγκτον επιχειρεί τώρα τη μεγαλύτερη παρέμβαση στην αγορά εμπορευμάτων εδώ και δεκαετίες. Οι ΗΠΑ επενδύουν δισεκατομμύρια για τη διαφοροποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας 60 ορυκτών, τη δημιουργία εθνικών αποθεμάτων και τον καθορισμό κατώτατων τιμών. Ωστόσο, ο Economist προειδοποιεί ότι η Αμερική «πληρώνει» την ολιγωρία των τελευταίων 20 ετών, κατά τα οποία η Κίνα έχτισε ένα αδιαπέραστο μονοπώλιο στην επεξεργασία και διύλιση μετάλλων.
Η παγίδα του κρατικού παρεμβατισμού
Η πρόκληση για τις ΗΠΑ είναι να προστατευτούν χωρίς να καταστρέψουν τη λειτουργία της ελεύθερης αγοράς. Η υπερβολική κρατική παρέμβαση και οι αλόγιστες επιδοτήσεις κινδυνεύουν να δημιουργήσουν ένα δυσκίνητο και αδιαφανές σύστημα. Παράλληλα, η γεωπολιτική εξίσωση περιπλέκεται από τις υποσχέσεις του Βλαντιμίρ Πούτιν για ενεργειακές συμφωνίες με τις ΗΠΑ, οι οποίες όμως συνδέονται με παραχωρήσεις στο μέτωπο της Ουκρανίας.
Μια στρατηγική τριών αξόνων για τη Δύση
Για να απεγκλωβιστούν οι ΗΠΑ από τον κινεζικό εναγκαλισμό, η ανάλυση προτείνει:
Στόχευση στα κρίσιμα: Εστίαση μόνο στα ορυκτά που είναι πραγματικά αναγκαία για την άμυνα και την υγεία, αφήνοντας την υπόλοιπη αγορά να αυτορυθμιστεί.
Επένδυση στη διύλιση: Η κυριαρχία της Κίνας δεν έγκειται μόνο στην εξόρυξη, αλλά κυρίως στην επεξεργασία. Εκεί πρέπει να κατευθυνθεί η κρατική στήριξη.
Διατήρηση των σημάτων της αγοράς: Οι τιμές πρέπει να παραμείνουν ελεύθερες ώστε να ενθαρρύνεται η καινοτομία και η αναζήτηση υποκατάστατων υλικών.