Η παρέμβαση της Ρώμης εκδηλώνεται εν μέσω έντονης ανησυχίας για ένα νέο ενεργειακό σοκ, καθώς η ένταση στα Στενά του Ορμούζ απειλεί τη διεθνή τροφοδοσία πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Στην επιστολή της, η Μελόνι ζητά την επέκταση της «εθνικής ρήτρας διαφυγής» (national escape clause) —η οποία σήμερα επιτρέπει δημοσιονομικές παρεκκλίσεις αποκλειστικά για αμυντικές δαπάνες μέσω του μηχανισμού SAFE— ώστε να καλύψει και τα μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής ακρίβειας.
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός καλεί την ΕΕ να δείξει «πολιτικό θάρρος», τονίζοντας ότι η ενεργειακή ασφάλεια είναι εξίσου στρατηγική προτεραιότητα με την άμυνα. Όπως χαρακτηριστικά προειδοποιεί, είναι αδύνατο να εξηγηθεί στους πολίτες γιατί οι Βρυξέλλες επιτρέπουν οικονομική ελευθερία για όπλα, αλλά επιβάλλουν λιτότητα όταν πρόκειται για τους λογαριασμούς των νοικοκυριών και τη βιωσιμότητα των εργοστασίων.
Το κρυφό χαρτί του χρέους και η απειλή για το SAFE
Πίσω από την επιθετική ρητορική της Μελόνι κρύβεται η δεινή οικονομική πραγματικότητα της Ιταλίας, η οποία, έχοντας το δεύτερο υψηλότερο χρέος στην ΕΕ μετά την Ελλάδα, δεν έχει δικά της περιθώρια για νέες κρατικές επιδοτήσεις.
Για να κάμψει τις αντιστάσεις των Βρυξελλών, η Μελόνι περνά στην αντεπίθεση, αφήνοντας σαφείς αιχμές ότι η στάση της Ιταλίας απέναντι στο SAFE —το νέο ευρωπαϊκό αμυντικό ταμείο-μαμούθ των 150 δισεκατομμυρίων ευρώ— θα εξαρτηθεί από την ευελιξία που θα της δοθεί στο ενεργειακό μέτωπο.
Η κίνηση αυτή αντανακλά και τις εσωτερικές ισορροπίες στην Ιταλία, όπου η κοινή γνώμη αποδοκιμάζει την αύξηση των στρατιωτικών κονδυλίων, αγωνιώντας κυρίως για το κόστος ζωής.
Η πρώτη αμήχανη αντίδραση των Βρυξελλών
Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχείρησε να υποβαθμίσει την ένταση κατά την επίσημη ενημέρωση των δημοσιογράφων, αποφεύγοντας να πάρει ξεκάθαρη θέση επί του ιταλικού αιτήματος. Αντίθετα, οι εκπρόσωποι της Κομισιόν πέταξαν το μπαλάκι πίσω στη Ρώμη, υπενθυμίζοντας ότι υπάρχουν ήδη τεράστια διαθέσιμα κονδύλια.
Συγκεκριμένα, ανέφεραν ότι από τα 300 δισεκατομμύρια ευρώ που έχουν κινητοποιηθεί για την ενέργεια μέσω εργαλείων όπως το NextGenerationEU και τα ταμεία συνοχής, περίπου 95 δισεκατομμύρια ευρώ παραμένουν λιμνάζοντα και ανεκμετάλλευτα. Παράλληλα, κατέστησαν σαφές ότι το πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις έχει ήδη χαλαρώσει επαρκώς, δείχνοντας ότι η μάχη για το αν θα ανοίξουν περαιτέρω οι κρουνοί των παρεκκλίσεων θα είναι σκληρή.