Σε μια κίνηση με έντονο γεωπολιτικό και οικονομικό αποτύπωμα προχώρησε η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, βγάζοντας σε δημοπρασία αχανείς εκτάσεις του βυθού στον Ειρηνικό Ωκεανό.
Στόχος της Ουάσιγκτον είναι να αποκτήσει πρόσβαση σε πολύτιμα μέταλλα και κρίσιμες πρώτες ύλες, σπάζοντας το μονοπώλιο της Κίνας, την ώρα όμως που οι περιβαλλοντικές οργανώσεις και η αμερικανική Δικαιοσύνη υψώνουν «τείχος» προστασίας για τα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Όπως μεταδίδει η Wall Street Journal, την Πέμπτη (19/11) ολοκληρώθηκε η πρώτη δημοπρασία αυτού του είδους, μέσω της οποίας παραχωρήθηκαν δικαιώματα σε θαλάσσια ζώνη 31,5 εκατομμυρίων acres (περίπου 127,5 εκατομμύρια στρέμματα) γύρω από την Αμερικανική Σαμόα, στα μισά της διαδρομής μεταξύ Χαβάης και Νέας Ζηλανδίας.
Οι εταιρείες Westone U.S. Ventures και Adepth Minerals αναδείχθηκαν ανάδοχοι για τις δύο περιοχές, καταβάλλοντας συνολικά 6 εκατομμύρια δολάρια — ποσό που αντιστοιχούσε στην ελάχιστη τιμή εκκίνησης των 3 εκατομμυρίων δολαρίων ανά περιοχή.
Ο Αμερικανός υπουργός Εσωτερικών, Νταγκ Μπέργκαμ, έκανε λόγο για ένα «ιστορικό βήμα» προς την ενεργειακή ασφάλεια, επισημαίνοντας ότι μια αξιόπιστη εφοδιαστική αλυσίδα κρίσιμων ορυκτών είναι ζωτικής σημασίας για την αμερικανική βιομηχανία, την οικονομία και την εθνική άμυνα.
Η παραχώρηση αφορά προς το παρόν τη χαρτογράφηση και την εξερεύνηση του βυθού, καθώς για την έναρξη εξορύξεων θα απαιτηθούν ξεχωριστές περιβαλλοντικές εγκρίσεις.
Ο υποθαλάσσιος «θησαυρός» και η απεξάρτηση από το Πεκίνο
Η δημοπρασία αποτελεί την έμπρακτη υλοποίηση του εκτελεστικού διατάγματος που υπέγραψε ο Ντόναλντ Τραμπ πριν από ενάμιση χρόνο για την προώθηση των εξορύξεων σε μεγάλα βάθη, εξέλιξη που συνοδεύτηκε από διμερείς συμφωνίες έρευνας με την Ιαπωνία και τις Νήσους Κουκ.
Ο βυθός γύρω από την Αμερικανική Σαμόα είναι πλούσιος σε «πολυμεταλλικούς κονδύλους» — σχηματισμούς στο μέγεθος πατάτας που περιέχουν κοβάλτιο, μαγγάνιο και νικέλιο. Τα μέταλλα αυτά είναι αναντικατάστατα για την κατασκευή μπαταριών ηλεκτρικών αυτοκινήτων, drones και υποδομών data centers.
Με την αξιοποίησή τους, οι ΗΠΑ επιχειρούν να περιορίσουν τη στρατηγική τους εξάρτηση από την Κίνα, η οποία ελέγχει τη μερίδα του λέοντος στην παγκόσμια αγορά επεξεργασίας αυτών των πρώτων υλών. «Η Κίνα προχωρά μπροστά και οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να κάνουν το ίδιο», τόνισε χαρακτηριστικά ο Ρόμπι Ντάιαμοντ, επικεφαλής της Glomar Minerals.
Οργή στην τοπική κοινωνία και δικαστικό «όχι» από τη Χαβάη
Το εγχείρημα, ωστόσο, συναντά σφοδρές αντιδράσεις από την επιστημονική κοινότητα, περιβαλλοντικές οργανώσεις και τους κατοίκους του Ειρηνικού, που προειδοποιούν για ανεπανόρθωτη καταστροφή ενός από τα τελευταία ανέπαφα οικοσυστήματα του πλανήτη.
Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, η ομοσπονδιακή δικαστής στη Χαβάη, Τζιλ Οτάκε, έπειτα από προσφυγή της οργάνωσης Earthjustice, ακύρωσε προκαταρκτικές εγκρίσεις της κυβέρνησης Τραμπ, κρίνοντας ότι παραβιάστηκε ο νόμος περί προστασίας απειλούμενων ειδών, καθώς οι αρχές «δεν επιχείρησαν καν να εξετάσουν τις πιθανές επιπτώσεις».
Παρά την απόφαση αυτή —η οποία κατά την Earthjustice καθιστά τη δημοπρασία παράνομη— και τις περισσότερες από 76.000 αρνητικές γνωμοδοτήσεις στη δημόσια διαβούλευση, η διαδικασία προχώρησε κανονικά.
«Βρισκόμαστε εδώ, παρακολουθώντας τον ωκεανό μας να δημοπρατείται σε όποιον προσφέρει τα περισσότερα χρήματα», δήλωσε απογοητευμένη η Σαμπρίνα Σουλουάι-Μαχούκα, ιδρύτρια της περιβαλλοντικής οργάνωσης νεολαίας Finafinau στην Αμερικανική Σαμόα. Παράλληλα, εκκρεμεί και δεύτερη προσφυγή από το συμβούλιο παραδοσιακών αρχηγών της Σαμόα, που αμφισβητεί ευθέως τη νομική αρμοδιότητα του υπουργείου Εσωτερικών να εκποιεί τον βυθό αμερικανικών εδαφών.
Νομοθετική «ομπρέλα» από τη Γερουσία
Απέναντι στα δικαστικά εμπόδια, η Ουάσιγκτον απαντά με νομοθετικές παρεμβάσεις. Την ίδια ημέρα της δημοπρασίας, η Γερουσία υπερψήφισε το διακομματικό νομοσχέδιο «American Affordability and Jobs Act of 2026», το οποίο τροποποιεί τις διαδικασίες αδειοδότησης ώστε να επιταχύνονται μεγάλα ενεργειακά και εξορυκτικά έργα —συμπεριλαμβανομένων των υπεράκτιων γεωτρήσεων και των εξορύξεων βαθέων υδάτων— ακόμη και αν εγκυμονούν κινδύνους για απειλούμενα είδη, φέρνοντας τη χώρα αντιμέτωπη με ένα οξύ δίλημμα ανάμεσα στη γεωπολιτική αυτονομία και την προστασία του περιβάλλοντος.