Η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου εισέρχεται σε κρίσιμη φάση, καθώς η Αθήνα ανακοίνωσε επισήμως την έναρξη των εργασιών, ενώ η Άγκυρα εντείνει τις αντιδράσεις της και επιμένει ότι απαιτείται η προηγούμενη έγκρισή της για τις έρευνες και την πόντιση του καλωδίου.
Στο παρασκήνιο βρίσκονται σε εξέλιξη διπλωματικές επαφές, με τη Γαλλία να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στις προσπάθειες να αποφευχθεί νέα ελληνοτουρκική ένταση.
Οι εμπλεκόμενες πλευρές επιχειρούν να βρουν κοινό έδαφος, προκειμένου να αποφευχθεί περαιτέρω όξυνση της έντασης και να προχωρήσει το έργο.
Το ζήτημα βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα των τουρκικών μέσων ενημέρωσης, τα οποία δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στις επαφές της Γαλλίας με την Άγκυρα. Η φιλοκυβερνητική εφημερίδα Yeni Şafak δημοσιεύει άρθρο του Γιαχιά Μποστάν με τίτλο «Η Γαλλία ενημέρωσε την Άγκυρα», υποστηρίζοντας ότι η γαλλική πλευρά προχώρησε σε επίσημη, γραπτή ενημέρωση της Τουρκίας πριν από την έναρξη των εργασιών.
Ο αρθρογράφος επικαλείται διπλωματικές πηγές, σύμφωνα με τις οποίες η Άγκυρα διατηρεί καλές σχέσεις με τη γαλλική εταιρεία που έχει αναλάβει την υλοποίηση του έργου, καθώς η τελευταία φέρεται να διαθέτει και επενδύσεις στην Τουρκία. Παράλληλα, κάνει λόγο για δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ Άγκυρας και Παρισιού, σημειώνοντας ότι είχε προηγηθεί συνεννόηση ώστε η Τουρκία να ενημερωθεί γραπτώς πριν από την έναρξη των εργασιών.
Ο ίδιος επισημαίνει ότι δεν γνωρίζει το περιεχόμενο της γαλλικής ενημέρωσης ούτε κατά πόσο αυτή καλύπτει τις απαιτήσεις της τουρκικής πλευράς. Εκτιμά, ωστόσο, ότι η πρόσφατη δήλωση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, πως «όλα είναι καλά», όταν ρωτήθηκε από Έλληνα δημοσιογράφο για το θέμα, ενδέχεται να συνδέεται με τις συγκεκριμένες εξελίξεις.
Hurriyet: «Η Αθήνα μπλέχτηκε με το καλώδιο στη Μεσόγειο»
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η Hurriyet, η οποία παρουσιάζει την προσπάθεια της Ελλάδας να προχωρήσει τις έρευνες στην Ανατολική Μεσόγειο ως μια διαδικασία που συναντά εμπόδια εξαιτίας των τουρκικών αντιδράσεων.
Η εφημερίδα υποστηρίζει ότι η Γαλλία, ως χώρα που εμπλέκεται στην υλοποίηση του έργου, δεν έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να εξασφαλίσει τη συναίνεση της Άγκυρας, η οποία ζητά λεπτομερή και γραπτή διπλωματική ενημέρωση πριν από την έναρξη των ερευνητικών δραστηριοτήτων. Παράλληλα, αναφέρει ότι η Αθήνα επιδιώκει να ξεπεράσει τις διαφωνίες και να προχωρήσει το έργο, ενώ επικαλείται δημοσίευμα της «Καθημερινής» για τα πιθανά σενάρια εξέλιξης της αντιπαράθεσης με την Τουρκία.
A Haber: Η Τουρκία ζητά συμφωνία για τη διέλευση του καλωδίου
Εκτενή αναφορά στο ζήτημα έκανε και το τουρκικό τηλεοπτικό δίκτυο A Haber, το οποίο προβάλλει τη θέση της Άγκυρας ότι για την πόντιση υποθαλάσσιων καλωδίων σε περιοχές που θεωρεί ότι εμπίπτουν στην υφαλοκρηπίδα της απαιτείται προηγούμενη συνεννόηση και έγκριση από την ίδια.
Σύμφωνα με την επιχειρηματολογία που παρουσιάστηκε στο δίκτυο, η διέλευση καλωδίων είναι δυνατή πέραν των χωρικών υδάτων, σε θαλάσσιες ζώνες όπως η υφαλοκρηπίδα και η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, υπό την προϋπόθεση, όπως υποστηρίζει η τουρκική πλευρά, ότι έχει προηγηθεί συμφωνία με το κράτος που διεκδικεί δικαιώματα στην περιοχή.
Το A Haber ισχυρίζεται ότι το γαλλικό πλοίο που επρόκειτο να πραγματοποιήσει τις σχετικές εργασίες σταμάτησε την προσπάθειά του και ότι ακολούθησαν επαφές με την τουρκική πλευρά, σε επίπεδο υφυπουργού Εξωτερικών. Κατά το ίδιο τηλεοπτικό δίκτυο, οι Γάλλοι αναμένεται να υποβάλουν γραπτό αίτημα για τη χορήγηση άδειας.
Στο ίδιο σχόλιο διατυπώνεται ο ισχυρισμός ότι η Ελλάδα επιδιώκει να περάσει το καλώδιο από περιοχή που η Τουρκία θεωρεί μέρος της υφαλοκρηπίδας της, χωρίς να ζητήσει προηγουμένως την έγκριση της Άγκυρας. Μάλιστα, γίνεται αναφορά ακόμη και σε ενδεχόμενη αλλαγή της διαδρομής του καλωδίου, με αύξηση του κόστους του έργου.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη σύνδεση του ζητήματος με τη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας». Το τουρκικό δίκτυο υποστηρίζει ότι ενδεχόμενη ανοχή της Άγκυρας στη διέλευση του καλωδίου χωρίς παρέμβαση θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι δημιουργεί προηγούμενο και περιορίζει τις διεκδικήσεις της στις θαλάσσιες ζώνες.
Η τουρκική NAVTEX και η αμφισβήτηση των ερευνών
Την ίδια στιγμή, η Τουρκία επαναφέρει τις θέσεις της περί δικαιοδοσίας στην περιοχή, επικαλούμενη τη NAVTEX με αριθμό HA15-1411/26. Στην ανακοίνωσή της υποστηρίζει ότι τμήμα της περιοχής που περιλαμβάνεται στη συγκεκριμένη ναυτική οδηγία βρίσκεται εντός της υφαλοκρηπίδας που έχει κοινοποιήσει στα Ηνωμένα Έθνη από τις 18 Μαρτίου 2020, με έγγραφο A/74/757.
Η Άγκυρα δηλώνει ότι δεν αναγνωρίζει τις ερευνητικές δραστηριότητες που περιγράφονται στη συγκεκριμένη NAVTEX, καθώς θεωρεί ότι εκδόθηκε από μη εξουσιοδοτημένο σταθμό. Παράλληλα, επιμένει ότι κάθε ερευνητική δραστηριότητα εντός των θαλάσσιων περιοχών που θεωρεί ότι υπάγονται στη δικαιοδοσία της πρέπει να πραγματοποιείται σε συντονισμό με τις τουρκικές αρχές.
Τουρκικό ΥΠΕΞ: «Παράνομη δραστηριότητα στην υφαλοκρηπίδα μας»
Στο θέμα παρενέβη και το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο κάνει λόγο για σχεδιαζόμενη παράνομη ερευνητική δραστηριότητα από γαλλικό πλοίο, με σκοπό την πόντιση καλωδίων χωρίς προηγούμενη άδεια.
Στην ανακοίνωσή του υποστηρίζει ότι το γαλλικής σημαίας σκάφος προτίθεται να πραγματοποιήσει έρευνες σε περιοχή που η Τουρκία θεωρεί τμήμα της υφαλοκρηπίδας της, τα εξωτερικά όρια της οποίας, όπως αναφέρει, έχουν γνωστοποιηθεί στα Ηνωμένα Έθνη από τον Μάρτιο του 2020.
Παράλληλα, η Άγκυρα υποστηρίζει ότι ακύρωσε τις NAVTEX που εκδόθηκαν από την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία, χαρακτηρίζοντάς τες μη εξουσιοδοτημένες. Επιμένει επίσης ότι δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία εξασφάλισης της απαραίτητης συγκατάθεσής της για τις σχεδιαζόμενες δραστηριότητες.
Καταλήγοντας, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών δηλώνει αποφασισμένο να υπερασπιστεί τα δικαιώματα που θεωρεί ότι απορρέουν από το διεθνές δίκαιο, ενώ επικαλείται την ανάγκη συνεργασίας, διαλόγου και συντονισμού στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η τουρκική στάση αναδεικνύει ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου παραμένει στο επίκεντρο μιας ευρύτερης αντιπαράθεσης για τις θαλάσσιες ζώνες και τις αξιώσεις της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο, με τη «Γαλάζια Πατρίδα» να αποτελεί βασικό στοιχείο της επιχειρηματολογίας της.