Η διπλωματία μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας αποτελεί πλέον ένα άδειο κέλυφος, καθώς η πραγματικότητα δείχνει μια μη αναστρέψιμη ρήξη.
Το Τελ Αβίβ προχωρά πλέον μεθοδικά στην υλοποίηση του «Πρωτοκόλλου της Κωνσταντινούπολης»: ενός δόγματος πλήρους αποδέσμευσης από το τουρκικό «λειτουργικό σύστημα», με στόχο να εκμηδενίσει κάθε δυνατότητα της Άγκυρας να ασκεί γεωπολιτικό ή οικονομικό εκβιασμό, σύμφωνα με τον Shay Gal στην ανάλυση του στο israelhayom.
Το τέλος της ουδετερότητας και η οικονομική θωράκιση
Τα στοιχεία της ρήξης είναι επιχειρησιακά και ορατά: διακοπή εμπορικών συναλλαγών, απουσία απευθείας πτήσεων και πλήρης πολιτικοποίηση της πρόσβασης στις θάλασσες και τους λιμένες. Για το Ισραήλ, η στάση της Άγκυρας υπέρ της Χαμάς και ο νομικός πόλεμος (lawfare) που εξαπολύει, δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνείας. Η λύση είναι η «αποσύνδεση».
Το Ισραήλ αποδεικνύει ότι μια ανοιχτή οικονομία μπορεί να απορροφήσει ένα εμπάργκο ταχύτερα από το αναμενόμενο. Η νέα προμηθευτική αρχιτεκτονική μετατοπίζεται από την Τουρκία προς ένα δίκτυο αξιόπιστων εταίρων: Ελλάδα, Κύπρος, Ιταλία, Αίγυπτος, Ινδία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτελούν πλέον τους βασικούς πυλώνες.
Η έκθεση στην Τουρκία δεν λογίζεται πλέον με βάση τον αγοραστή, αλλά με βάση ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού (από τις πρώτες ύλες έως τη μεταφορά και την ασφάλιση).
Θάλασσα, Αέρας και Ενέργεια: Παρακάμπτοντας τον «Θυρωρό»
Στη θάλασσα, η τουρκική ουδετερότητα θεωρείται παρελθόν. Το Ισραήλ οικοδομεί ένα μόνιμο δίκτυο εναλλακτικών διαδρομών μέσω της Ανατολικής Μεσογείου και του Κόλπου, με τα λιμάνια του Πειραιά, της Θεσσαλονίκης, της Λεμεσού και της Λάρνακας να αποτελούν τον κεντρικό κορμό αυτής της νέας εφοδιαστικής αλυσίδας.
Στις αερομεταφορές, η ασφάλεια και η συνέχεια του κράτους δεν μπορούν να εξαρτώνται από τις διαθέσεις της Άγκυρας. Το Ισραήλ αναπτύσσει νέα δρομολόγια μέσω Βαλκανίων, Ελλάδας, Κύπρου και Ιορδανίας, διασφαλίζοντας ότι οι πτήσεις ευαίσθητου φορτίου και οι κρατικές μετακινήσεις θα έχουν εγγυημένη πρόσβαση, ανεξάρτητα από το αν ο τουρκικός εναέριος χώρος παραμένει «τυπικά» ανοιχτός.
Στον ενεργειακό τομέα, το Ισραήλ ενισχύει τη στρατηγική του σχέση με το Αζερμπαϊτζάν. Παρόλο που το αζέρικο πετρέλαιο διέρχεται από τουρκικό έδαφος (Τσεϊχάν), η Ιερουσαλήμ χτίζει εφεδρείες και εναλλακτικές πηγές από τη Λατινική Αμερική και τη Δυτική Αφρική, ώστε να καταστήσει οποιαδήποτε τουρκική απόπειρα ενεργειακού εκβιασμού αλυσιτελή.
Κυριαρχία και «Νομική Άμυνα»
Η τουρκική παρουσία εντός του Ισραήλ (προξενεία, θρησκευτικά και πολιτιστικά ιδρύματα) εξετάζεται πλέον ως ζήτημα εθνικής κυριαρχίας. Το Ισραήλ θέτει αυστηρότατα όρια: η τουρκική δραστηριότητα θα περιοριστεί στο ελάχιστο προξενικό επίπεδο, χωρίς δυνατότητα πολιτικής κινητοποίησης ή δημιουργίας παράλληλων διπλωματικών διαύλων για το Παλαιστινιακό μέσα από ισραηλινά ελεγχόμενα εδάφη.
Ταυτόχρονα, το Ισραήλ οικοδομεί μια «αρχιτεκτονική αντί-lawfare», ενοποιώντας υπουργεία και υπηρεσίες ασφαλείας για να απαντά συστηματικά στις νομικές και διπλωματικές πιέσεις της Άγκυρας σε διεθνείς οργανισμούς.
Η Ευρώπη ακολουθεί το ίδιο μονοπάτι
Οι Βρυξέλλες εφαρμόζουν το δικό τους «Πρωτόκολλο Κωνσταντινούπολης». Η Ευρώπη επιδιώκει να αφαιρέσει τη δυνατότητα της Τουρκίας να ελέγχει στρατηγικές ροές (μετανάστευση, ενέργεια, ΝΑΤΟ). Μέσω έργων όπως ο κάθετος διάδρομος φυσικού αερίου, η ηλεκτρική διασύνδεση Great Sea Interconnector και ο εμπορικός διάδρομος IMEC, η Ευρώπη και το Ισραήλ δημιουργούν «κυρίαρχες παρακάμψεις», υποβαθμίζοντας την Τουρκία από στρατηγικό «θυρωρό» σε έναν απλό γεωγραφικό γείτονα.
Το Ισραήλ, πλέον, δεν αυτοσχεδιάζει· ηγείται της εξόδου. Η Άγκυρα μπορεί να διατηρεί το διπλωματικό περίβλημα επειδή τη βολεύει η ασάφεια, όμως η Ιερουσαλήμ το ανέχεται μόνο όσο αυτό παραμένει στενό, χρήσιμο και υποταγμένο στα δικά της συμφέροντα.