Η νέα ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας για την προώθηση νομοσχεδίου σχετικά με τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες επαναφέρει στο προσκήνιο τη στρατηγική της λεγόμενης «Γαλάζιας Πατρίδας», προκαλώντας προβληματισμό στην Αθήνα και αναζωπυρώνοντας τη συζήτηση γύρω από τις ελληνοτουρκικές ισορροπίες σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.
Η Άγκυρα γνωστοποίησε ότι βρίσκεται στο τελικό στάδιο επεξεργασίας ενός «Νόμου περί Ναυτικής Δικαιοδοσίας», ο οποίος —σύμφωνα με το τουρκικό υπουργείο Άμυνας— αποσκοπεί στον καθορισμό των αρμοδιοτήτων της Τουρκίας στις θαλάσσιες ζώνες και στην κάλυψη «ελλείψεων» της εσωτερικής νομοθεσίας.
Η ανακοίνωση έγινε από τον υποναύαρχο Ζέκι Ακτούρκ, σύμβουλο Τύπου και Δημοσίων Σχέσεων του τουρκικού υπουργείου Εθνικής Άμυνας, κατά την εβδομαδιαία ενημέρωση των δημοσιογράφων στην Άγκυρα.
«Θα καθοριστούν οι αρμοδιότητές μας στη θαλάσσια δικαιοδοσία. Τα δικαιώματά μας στις θάλασσες θα προστατεύονται», ανέφερε χαρακτηριστικά η τουρκική πλευρά, σε μια διατύπωση που ερμηνεύεται ως σαφής αναφορά στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Παράλληλα, ο Ζέκι Ακτούρκ υποστήριξε ότι οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις συνεχίζουν «αποφασιστικά» να προστατεύουν τα συμφέροντα της χώρας τόσο εντός όσο και εκτός συνόρων, ενώ αποκάλυψε ότι το τουρκικό υπουργείο Άμυνας συμμετείχε ενεργά στη διαμόρφωση του νομοσχεδίου σε στρατιωτικό, τεχνικό, ακαδημαϊκό και νομικό επίπεδο.
Η χρονική συγκυρία της ανακοίνωσης δεν πέρασε απαρατήρητη στην Αθήνα, καθώς έρχεται σε μια περίοδο όπου οι δύο χώρες επιχειρούν να διατηρήσουν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας, παρά τις πάγιες διαφωνίες σε ζητήματα κυριαρχίας και θαλάσσιων ζωνών.
Διπλωματικές πηγές στην ελληνική πρωτεύουσα παρακολουθούν με προσοχή τις κινήσεις της Άγκυρας, επισημαίνοντας ότι οποιαδήποτε προσπάθεια μονομερούς κατοχύρωσης διεκδικήσεων που αντίκεινται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα.
Γεραπετρίτης: Καταδικασμένη σε αποτυχία κάθε μονομερής ενέργεια
Μιλώντας στο συνέδριο Energy Transition Summit, ο κ. Γεραπετρίτης υπογράμμισε ότι οποιαδήποτε μονομερής ενέργεια που επιχειρεί να επιβάλει εθνικές επιδιώξεις εκτός του πλαισίου του Διεθνούς Δικαίου είναι προδιαγεγραμμένο να αποτύχει.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η φημολογούμενη τουρκική νομοθεσία για τη θεσμοθέτηση του δόγματος της “Γαλάζιας Πατρίδας” διαθέτει αποκλειστικά εσωτερική ισχύ και δεν παράγει διεθνές αποτέλεσμα.
Ο υπουργός Εξωτερικών τόνισε ακόμη ότι οι διατάξεις της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας αποτελούν μέρος του διεθνούς εθιμικού δικαίου και δεσμεύουν όλα τα κράτη, ανεξαρτήτως του αν έχουν υπογράψει τη σχετική σύμβαση.
Αναφερόμενος συνολικά στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ο Γιώργος Γεραπετρίτης σημείωσε ότι έχει επιτευχθεί ουσιαστική πρόοδος στη μείωση των παραβιάσεων του εναέριου χώρου και των μεταναστευτικών ροών, προειδοποιώντας ωστόσο πως οποιαδήποτε επιστροφή στην ένταση θα αποτελούσε “απόλυτη σπατάλη”».
Η Αθήνα επαναλαμβάνει σταθερά ότι μοναδική βάση επίλυσης διαφορών είναι το Διεθνές Δίκαιο και ειδικά η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, την οποία ωστόσο η Τουρκία δεν έχει υπογράψει.
Η τουρκική ρητορική περί «θαλάσσιων δικαιωμάτων» συνδέεται άμεσα με τη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας», μέσω της οποίας η Άγκυρα προβάλλει διεκδικήσεις σε μεγάλες θαλάσσιες εκτάσεις του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, αμφισβητώντας επήρεια ελληνικών νησιών σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ.
Στην Αθήνα επικρατεί η εκτίμηση ότι η νέα νομοθετική πρωτοβουλία της Τουρκίας εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική εσωτερικής θεσμοθέτησης των τουρκικών διεκδικήσεων, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα άμεση αλλαγή του πεδίου στο Αιγαίο.
Ωστόσο, κυβερνητικές και διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι τέτοιες κινήσεις δημιουργούν πρόσθετη ένταση και συντηρούν ένα κλίμα αμφισβήτησης στην περιοχή, σε μια περίοδο όπου η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο γεωπολιτικών ανακατατάξεων λόγω της ενεργειακής ασφάλειας και των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.