Στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός εκτυλίχθηκε ένα από τα πιο κρίσιμα επεισόδια της υπόθεσης «Γροιλανδία», με πρωταγωνιστή τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος, που μέχρι πρότινος άφηνε ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο προσάρτησης του αρκτικού νησιού με τη χρήση στρατιωτικής ισχύος, εμφανίστηκε πιο διαλλακτικός μετά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε.
Ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι δύο πλευρές κατέληξαν σε ένα «πλαίσιο συμφωνίας» για τη Γροιλανδία, το οποίο –σύμφωνα με τον ίδιο– διασφαλίζει στις ΗΠΑ ευρεία πρόσβαση στο νησί. Η αρχική αντίδραση στους κόλπους της Συμμαχίας ήταν ανακουφιστική, καθώς φάνηκε ότι το ΝΑΤΟ αποφεύγει μια μετωπική κρίση. Ωστόσο, όπως επισημαίνει το Politico, η εικόνα αυτή δεν είναι τόσο απλή.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο ρόλος του Μαρκ Ρούτε είναι ιδιαίτερα λεπτός: βασική του αποστολή είναι να αποτρέψει τον Τραμπ από κινήσεις που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν ή ακόμη και να διαλύσουν το ΝΑΤΟ. Οι επιλογές του όμως, τόσο σε επίπεδο δηλώσεων όσο και στάσης, έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις μεταξύ Ευρωπαίων συμμάχων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η τοποθέτησή του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου υπερασπίστηκε απερίφραστα την πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ στη Συμμαχία, δηλώνοντας ότι όποιος πιστεύει πως η Ευρώπη μπορεί να αμυνθεί χωρίς την αμερικανική στήριξη «απλώς ονειρεύεται». Η δήλωση αυτή προκάλεσε κύμα αντιδράσεων: ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό μίλησε για την ανάγκη οι Ευρωπαίοι να αναλάβουν την ευθύνη της δικής τους ασφάλειας, ενώ ευρωβουλευτές από διαφορετικές χώρες κατηγόρησαν τον Ρούτε για μονομερή ευθυγράμμιση με την Ουάσινγκτον.
Η κριτική εντείνεται και από προηγούμενες παρεμβάσεις του γενικού γραμματέα, ο οποίος έχει υπερασπιστεί με θέρμη την απαίτηση Τραμπ για αύξηση των αμυντικών δαπανών των κρατών-μελών στο 5% του ΑΕΠ. Σε μια προσπάθεια να κρατήσει «δεμένο» τον Αμερικανό πρόεδρο στο άρμα του ΝΑΤΟ, ο Ρούτε δεν δίστασε να καταφύγει σε δηλώσεις που εκλήφθηκαν ως υπερβολικά κολακευτικές, φτάνοντας ακόμη και να τον χαρακτηρίσει «μπαμπάκα» των συμμάχων – όρο που πλέον χρησιμοποιεί και ο ίδιος ο Τραμπ.
Την ίδια ώρα, στην Ευρώπη ενισχύεται η συζήτηση για την ανάγκη μεγαλύτερης στρατηγικής αυτονομίας και ακόμη και για τη δημιουργία ευρωπαϊκού στρατού εκτός του πλαισίου του ΝΑΤΟ, με την κρίση της Γροιλανδίας να λειτουργεί ως καταλύτης.
Σύμφωνα με πηγές του ΝΑΤΟ που επικαλείται το Politico, ο Ρούτε θεωρείται ικανός «διαχειριστής κρίσεων» και του αναγνωρίζεται ότι συμβάλλει στη διατήρηση της συνοχής της Συμμαχίας. Υποστηρικτές του τονίζουν ότι, σε κατ’ ιδίαν συνομιλίες, μιλά με ειλικρίνεια στον Τραμπ και παραμένει προσηλωμένος στη διατλαντική συνεργασία. Ωστόσο, άλλοι διπλωμάτες εκτιμούν ότι η κρίση της Γροιλανδίας προκάλεσε βαθιά ρήγματα και ότι η στάση του Ρούτε λειτούργησε περισσότερο ως «πρόχειρο επίθεμα» παρά ως ουσιαστική λύση.
Ερωτήματα εγείρονται και για το περιεχόμενο της άτυπης «συμφωνίας» με τον Τραμπ, καθώς παραμένει άγνωστο τι ακριβώς συμφωνήθηκε και αν η αμερικανική υπαναχώρηση είναι μόνιμη ή προσωρινή. Ο ίδιος ο Ρούτε αρνείται ότι είχε εντολή να διαπραγματευτεί εκ μέρους της Δανίας ή της Γροιλανδίας.
Παράλληλα, η στάση του Τραμπ επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της συλλογικής άμυνας και του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, με διπλωμάτες να επισημαίνουν ότι οι απειλές για δασμούς ή προσάρτηση εδαφών αντιβαίνουν στο πνεύμα της Συμμαχίας.
Ο Λευκός Οίκος, πάντως, επικυρώνει τη γραμμή Ρούτε, τονίζοντας ότι ο Τραμπ έχει συμβάλει όσο κανείς άλλος στην ενίσχυση του ΝΑΤΟ και στην αύξηση των αμυντικών δαπανών των συμμάχων. Η «εξαιρετική σχέση» των δύο ανδρών προβάλλεται ως εγγύηση σταθερότητας, ακόμη και για την ασφάλεια της Γροιλανδίας.
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν ο Μαρκ Ρούτε λειτουργεί ως ψυχρός ρεαλιστής ή αν, στην προσπάθειά του να συγκρατήσει τον Τραμπ, καταλήγει να ενθαρρύνει περαιτέρω τις απαιτήσεις του. Όπως προειδοποιούν αναλυτές, η τακτική της κολακείας μπορεί βραχυπρόθεσμα να αποδώσει, αλλά μακροπρόθεσμα ενδέχεται να δημιουργήσει νέους κινδύνους – όχι μόνο για την Ευρώπη, αλλά και για τη συνοχή της ίδιας της Συμμαχίας.