Έναν έντονο γεωπολιτικό γρίφο αποτελεί η πρόσφατη συμπεριφορά του 73χρονου Ρώσου προέδρου, Βλαντιμίρ Πούτιν, ο οποίος ισορροπεί ανάμεσα σε πολεμικές ιαχές και αινιγματικές δηλώσεις περί τερματισμού των εχθροπραξιών. Την ώρα που το ρωσικό Κοινοβούλιο υπερψήφισε το δικαίωμα εισβολής σε ξένα εδάφη με πρόσχημα την προστασία Ρώσων πολιτών, ο Πούτιν άφησε να εννοηθεί κατά την Ημέρα της Νίκης ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία πλησιάζει στο τέλος του.
Αναλυτές αναρωτιούνται αν πρόκειται για έναν τακτικό ελιγμό προκειμένου να κερδίσει χρόνο η Μόσχα στο καθηλωμένο μέτωπο ή για μια βαθύτερη αλλαγή στρατηγικής λόγω της στρατιωτικής και οικονομικής πίεσης.
Μιλώντας στο «Βήμα», ο Αρκάντι Μόσες, διευθυντής του Προγράμματος Ρωσίας και Ευρασίας στο Φινλανδικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων (FIIA), ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχει καμία πραγματική αλλαγή στις πεποιθήσεις του Κρεμλίνου. Αντίθετα, υπογραμμίζει τη σημειολογία της φετινής παρέλασης της 9ης Μαΐου, όπου ο Πούτιν απέφυγε εσκεμμένα να αναφέρει τη συνεισφορά των Συμμάχων στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
Αυτή η παράλειψη, σύμφωνα με τον κ. Μόσες, προμηνύει κλιμάκωση της ιδεολογικής επίθεσης κατά της Δύσης, με σκοπό να πείσει η ρωσική κοινωνία για την ανάγκη συνέχισης του πολέμου, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη για άμεση ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας.
Όσον αφορά τη ρωσική κοινή γνώμη, η κατάσταση εμφανίζεται διασπασμένη. Από τη μία πλευρά υπάρχει το αντιπολεμικό μέτωπο, που υπολογίζεται στο 20% με 25% και αποτελείται από πολίτες που εναντιώνονται στις εχθροπραξίες, πολλοί εκ των οποίων έχουν διαφύγει στο εξωτερικό ή έχουν συλληφθεί για τη δράση τους.
Από την άλλη πλευρά βρίσκεται το σκληροπυρηνικό μέτωπο που απαιτεί απόλυτη στρατιωτική νίκη και επικρίνει το Κρεμλίνο για μετριοπάθεια, περιορίζοντας τα περιθώρια διπλωματικών ελιγμών του Πούτιν.
Ανάμεσα στα δύο αυτά άκρα κινείται η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών. Για πρώτη φορά στην ιστορία της, η Ρωσία διεξάγει πόλεμο βασιζόμενη σε έναν στρατό μισθοφόρων, προσελκύοντας άνδρες από φτωχότερες περιφέρειες μέσω υψηλών αμοιβών και μπόνους.
Ο συνδυασμός του αφηγήματος περί «δυτικής περικύκλωσης» και των οικονομικών ανταλλαγμάτων επιτρέπει στον Πούτιν να διατηρεί τον έλεγχο της κοινωνικής συνοχής.
Η ανάγκη για κάλπες στην Ουκρανία και η σκιά της διαφθοράς
Στον αντίποδα, ο Φινλανδός αναλυτής θίγει την ανάγκη διεξαγωγής εκλογών στην Ουκρανία, οι οποίες έχουν παγώσει εδώ και επτά χρόνια, με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να επιδιώκει τη διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος λόγω του πολέμου. Ωστόσο, η ουκρανική κοινωνία εμφανίζεται έντονα δυσαρεστημένη, ιδιαίτερα μετά το πρόσφατο μεγάλο σκάνδαλο διαφθοράς που οδήγησε στην προφυλάκιση του Αντρέι Γερμάκ, πρώην προσωπάρχη του Ουκρανού προέδρου, τον Μάιο του 2026.
Ο κ. Μόσες επισημαίνει ότι, παρά τα τεράστια τεχνικά προβλήματα, τα συνταγματικά κολλήματα και τους κινδύνους ασφαλείας, μια συμφωνία για την ημερομηνία των εκλογών είναι απαραίτητη για να αποφευχθεί η κοινωνική έκρηξη. Στο πλαίσιο αυτό, η Δύση οφείλει να διαδραματίσει διπλό ρόλο: να πείσει το Κίεβο για την πολιτική αναγκαιότητα των καλπών και ταυτόχρονα να χρηματοδοτήσει και να υποστηρίξει υλικοτεχνικά αυτό το εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα.