Δύο πόλεμοι συναντιούνται στην ίδια αντλία. Ο πόλεμος στο Ιράν επιβαρύνει τις ενεργειακές ροές και αυξάνει τον κίνδυνο των θαλάσσιων μεταφορών, ενώ ο πόλεμος στην Ουκρανία επεκτείνεται στα ρωσικά διυλιστήρια, περιορίζοντας τα καύσιμα που χρειάζεται η Μόσχα για την οικονομία και την πολεμική της μηχανή.
Ανάμεσα στους δύο βρίσκονται καταναλωτές, επιχειρήσεις και ένας Αμερικανός πρόεδρος που θέλει να μειώσει τις τιμές πριν από τις κάλπες του Νοεμβρίου.
Για τον Ντόναλντ Τραμπ το ακριβό diesel είναι άμεσο πολιτικό πρόβλημα, ενώ για τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι τα πλήγματα στις ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις αποτελούν μοχλό πίεσης προς τον Πούτιν. Η σύγκρουση αυτών των προτεραιοτήτων βαθαίνει τη ρήξη Ουάσινγκτον – Κιέβου.
Η τιμή του αργού είναι μόνο μέρος της εξίσωσης: για να φτάσει το καύσιμο στην αντλία χρειάζονται λειτουργικά διυλιστήρια, διαθέσιμα φορτία, πλοία και ασφαλείς διαδρομές. Γι' αυτό η πίεση στο diesel μπορεί να επιμένει ακόμη και όταν το αργό υποχωρεί.
Σύμφωνα με τους Financial Times, το diesel κόστιζε την Πέμπτη κατά μέσο όρο 6,31 δολάρια το γαλόνι στις ΗΠΑ, λίγο κάτω από το πρόσφατο ιστορικό υψηλό των 6,53 δολαρίων.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προειδοποίησε ότι η παγκόσμια έλλειψη του καυσίμου θα διαρκέσει έως τα μέσα του 2027, κάτι που δεν σημαίνει αδιάκοπη άνοδο τιμών, αλλά δείχνει ότι η στενότητα μπορεί να διατηρηθεί πολύ πέρα από τον εκλογικό ορίζοντα του Λευκού Οίκου.
Ο Τραμπ κατηγορεί τον Ζελένσκι ότι με τα πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια ανεβάζει τις τιμές παγκοσμίως, όμως οι αναλυτές τοποθετούν στο επίκεντρο της αναταραχής τον πόλεμο στο Ιράν, που επηρεάζει τις προσδοκίες προσφοράς και το κόστος μεταφοράς.
Η Kpler αποδίδει την πίεση στην αγορά δεξαμενόπλοιων κυρίως στον αυξημένο πολεμικό κίνδυνο και όχι μόνο στην έλλειψη πλοίων. Οι ουκρανικές επιθέσεις προσθέτουν δεύτερο παράγοντα: σύμφωνα με αναλυτές που επικαλείται η Wall Street Journal, η εκστρατεία με drones είχε θέσει εκτός λειτουργίας το 40% έως 50% του ρωσικού δικτύου διύλισης.
Η «ενεργειακή εκεχειρία» που ανακοίνωσε ο Τραμπ την Κυριακή δεν έλυσε τη διαφορά. Σύμφωνα με το CNN, η Ουκρανία ανέστειλε τις επιθέσεις της, ενώ η Ρωσία συνέχισε να χτυπά ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, και την Πέμπτη ο Ζελένσκι ανακοίνωσε επανέναρξη των πληγμάτων.
Ο Τραμπ τα χαρακτήρισε «ντροπή», λέγοντας ότι υπάρχουν «τόσοι άλλοι στόχοι». Το αδιέξοδο είναι ότι ζητά από το Κίεβο να εγκαταλείψει ένα εργαλείο φθοράς του αντιπάλου, χωρίς αντίστοιχη προστασία των δικών του υποδομών.
Η απάντηση του Λευκού Οίκου περιλαμβάνει άνοιγμα προς τη Μόσχα: προσωρινή άρση κυρώσεων στο ρωσικό diesel και συμφωνία αγοράς, ως τρόπο μείωσης τιμών και κίνητρο για ειρηνευτική συμφωνία.
Ευρωπαίοι σύμμαχοι και Αμερικανοί γερουσιαστές και των δύο κομμάτων αντιδρούν, υποστηρίζοντας ότι η Ρωσία κερδίζει χωρίς παραχωρήσεις. Το οικονομικό αποτέλεσμα παραμένει αβέβαιο, καθώς μια ανακοίνωση συμφωνίας δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε χαμηλότερη τιμή στο πρατήριο.
Σύμφωνα με τους Financial Times, ο Τραμπ εξετάζει επίσης την πώληση δεξαμενόπλοιων που συνδέονται με Ρωσία και Ιράν σε νόμιμους αγοραστές, με άρση κυρώσεων κατά περίπτωση, ώστε να αυξηθεί η μεταφορική ικανότητα και να πέσουν οι ναύλοι.
Η Energy Aspects εκτιμά ότι το 13% έως 19% του παγκόσμιου στόλου δεξαμενόπλοιων βρίσκεται υπό αμερικανικές κυρώσεις, αλλά πολλά πλοία είναι παλαιά και ήδη δραστηριοποιούνται, οπότε η άρση δεν σημαίνει ισόποση νέα χωρητικότητα. Η Kpler περιμένει σχεδόν μηδενική επίδραση στην τρέχουσα κρίση.
Για τα ελληνικά νοικοκυριά, το diesel είναι βασικό κόστος για τις οδικές μεταφορές, την αγροτική παραγωγή και τη διανομή προϊόντων. Όσο διαρκεί η επιβάρυνση, πιέζονται τα περιθώρια των επιχειρήσεων και δημιουργούνται προϋποθέσεις μετακύλισης στις τιμές, με επίδραση που δεν είναι άμεση ούτε ομοιόμορφη.
Αντίστοιχα, μια πτώση στις διεθνείς τιμές φτάνει στην αντλία με καθυστέρηση, λόγω φόρων, ισοτιμίας ευρώ–δολαρίου, κόστους προμήθειας και περιθωρίων εμπορίας.
Το Brent κινείται κοντά στα 105 δολάρια το βαρέλι και το WTI στα 97. Στις πρωινές συναλλαγές της Παρασκευής τα συμβόλαια υποχωρούσαν στα 105,21 και 97,20 δολάρια αντίστοιχα, αλλά παρέμεναν σε τροχιά εβδομαδιαίας ανόδου. Αναλυτές της ING σημειώνουν ότι η αβεβαιότητα για τις ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ συντηρεί σημαντικό ασφάλιστρο κινδύνου, ενώ νέες επιθέσεις σε πλοία ή ενεργειακές εγκαταστάσεις μπορούν να πυροδοτήσουν ανατιμήσεις.
Οι κινήσεις Τραμπ ίσως προσφέρουν πρόσκαιρη ανακούφιση, όμως το πιθανότερο βραχυπρόθεσμο σκηνικό είναι έντονη μεταβλητότητα, με την κατεύθυνση να κρίνεται από την ασφάλεια των μεταφορών και την πραγματική προσφορά.