Ο Κίριλ Ντμίτριεφ, ειδικός απεσταλμένος του Βλαντίμιρ Πούτιν για την οικονομική συνεργασία και βασικός διαπραγματευτής με τις ΗΠΑ στο ουκρανικό, ανάρτησε στην πλατφόρμα Χ έναν χάρτη που παρουσίαζε έναν υποθετικό διαχωρισμό του πλανήτη σε ζώνες επιρροής.
Σύμφωνα με το σκίτσο, το δυτικό ημισφαίριο μαζί με τη Γροιλανδία θα ανήκαν στις ΗΠΑ, η Ρωσία θα «έπαιρνε» την υπόλοιπη Ευρώπη, τη Βόρεια Αφρική και τμήματα του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας, ενώ η Κίνα θα κυριαρχούσε στη Νότια Ασία, την Ωκεανία και μεγάλο μέρος της Αφρικής.
Η ανάρτηση στόχευε κυρίως στον σαρκασμό προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, που –κατά τη ρωσική οπτική– περιορίζεται στο να «παρακολουθεί τις εξελίξεις». Ωστόσο, αυτή η απλοϊκή απεικόνιση συμπύκνωσε σε μία εικόνα μια συζήτηση που επανέρχεται δυναμικά: την αναβίωση των σφαιρών επιρροής, μιας λογικής που κυριάρχησε τον 19ο αιώνα στην αποικιοκρατία και κορυφώθηκε στον Ψυχρό Πόλεμο. Η τάση αυτή ενισχύεται από κινήσεις και δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, από την αμερικανική πίεση στη Βενεζουέλα, μέχρι τις κατά καιρούς αναφορές σε προσάρτηση ή «αγορά» της Γροιλανδίας, στο πλαίσιο μιας ανανεωμένης εκδοχής του Δόγματος Μονρόε.
Ρωσία και Κίνα εκφράζουν δημοσίως την ενόχλησή τους για τις αμερικανικές ενέργειες στη Βενεζουέλα και ειδικά για τις κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων που φέρονται να ανήκουν στον λεγόμενο «σκιώδη στόλο». Ρώσοι αξιωματούχοι μιλούν για «πειρατεία», ενώ το Πεκίνο χαρακτηρίζει τις κινήσεις των ΗΠΑ επικίνδυνες και παράνομες. Πίσω όμως από τη σκληρή ρητορική, διακρίνεται και η εκτίμηση ότι η αμερικανική επιθετικότητα μπορεί να ανοίγει παράθυρα ευκαιριών για τις ίδιες.
Όπως σημειώνει στους New York Times η ειδική σε ρωσικά ζητήματα Φιόνα Χιλ, αν οι ΗΠΑ θεωρούν ότι δικαιούνται να δρουν επιθετικά στη «δική τους αυλή», τότε τίποτα δεν εμποδίζει και άλλες μεγάλες δυνάμεις να πράξουν το ίδιο στις δικές τους περιοχές ενδιαφέροντος. Η Χιλ, που υπηρέτησε στον Λευκό Οίκο κατά την πρώτη προεδρία Τραμπ, αποκάλυψε ότι το 2019 η Μόσχα είχε αφήσει να εννοηθεί πως θα μπορούσε να αποστασιοποιηθεί από τον Νικολάς Μαδούρο, εφόσον οι ΗΠΑ αποδέχονταν ρωσική ελευθερία κινήσεων στην Ουκρανία. Τότε, η Ουάσιγκτον απέρριψε την ιδέα, όμως σήμερα –όπως εκτιμά– ένα τέτοιο «παζάρι» ίσως να έχει περισσότερες πιθανότητες, καθώς η ρητορική Τραμπ δείχνει ότι όλα μπορούν να τεθούν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Τόσο η Ρωσία όσο και η Κίνα έχουν επενδύσει σημαντικά στη Βενεζουέλα. Η Μόσχα έχει προχωρήσει σε επιδείξεις στρατιωτικής ισχύος και υπέγραψε πρόσφατα συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας, βλέποντας τη χώρα ως εφαλτήριο επιρροής στη Λατινική Αμερική. Η Κίνα, από την πλευρά της, έχει διοχετεύσει πάνω από 100 δισ. δολάρια στη χώρα τις τελευταίες δεκαετίες, κυρίως για να εξασφαλίσει πρόσβαση στα ενεργειακά της αποθέματα.
Παρά ταύτα, και οι δύο φαίνεται να αντιλαμβάνονται πλέον ότι μια μετωπική σύγκρουση με τον Τραμπ μπορεί να έχει υψηλό κόστος, ενώ μια πιο διαλλακτική στάση ίσως αποφέρει γεωπολιτικά οφέλη. Για το Πεκίνο, μια αμερικανική στροφή προς το δυτικό ημισφαίριο θα μπορούσε να σημαίνει λιγότερη στρατιωτική πίεση στην Ασία και μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας και γύρω από την Ταϊβάν.
Για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ο βασικός στόχος παραμένει ένας: να αποσπάσει από τις ΗΠΑ μια λύση που θα εκληφθεί στη Μόσχα ως νίκη στην Ουκρανία. Στο μεταξύ, ακόμη και στελέχη του ρωσικού κατεστημένου παραδέχονται ότι μετά τις αμερικανικές επεμβάσεις στη Λατινική Αμερική, η Ουάσιγκτον έχει απολέσει το ηθικό έρεισμα για να καταγγέλλει τη ρωσική πολιτική. Σε αυτό το νέο, ρευστό περιβάλλον, η λογική των μεγάλων ανταλλαγμάτων και των ζωνών επιρροής φαίνεται να επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο της διεθνούς πολιτικής.