Ορμούζ ως «στρατηγικό όπλο»: Το μήνυμα της Τεχεράνης και η νέα λογική ισχύος

 
στενα του ορμουζ και τανκερ

Πηγή Φωτογραφίας: Razieh Poudat / AP

Ενημερώθηκε: 19/05/26 - 21:52

Σε μια δήλωση με ισχυρό γεωπολιτικό φορτίο, ο Μοχάμαντ Μοχμπέρ, σύμβουλος του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, χαρακτήρισε τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ «ευκαιρία τόσο πολύτιμη όσο ένα πυρηνικό όπλο», σε συνέντευξή του στο πρακτορείο Mehr στις 8 Μαΐου 2026.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι η Τεχεράνη δεν θα εγκαταλείψει τα κεκτημένα της πρόσφατης σύγκρουσης και εξετάζει ακόμη και μονομερείς κινήσεις για την αλλαγή του νομικού καθεστώτος της θαλάσσιας αυτής διόδου. Ήδη, σύμφωνα με τον Μοχμπέρ, έχει συσταθεί ειδική αρχή που εγκρίνει τη διέλευση πλοίων και επιβάλλει τέλη, με τα πρώτα έσοδα να έχουν καταγραφεί από τον Μάρτιο.

Η δήλωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της θεσμικής βαρύτητας του ίδιου του Μοχμπέρ, ο οποίος διαθέτει διδακτορικό στο διεθνές δίκαιο και έχει διατελέσει υπηρεσιακός πρόεδρος μετά τον θάνατο του Εμπραχίμ Ραϊσί. Η αναφορά σε «πυρηνικό όπλο» δεν εκλαμβάνεται ως ρητορική υπερβολή, αλλά ως ένδειξη στρατηγικής προσέγγισης.

Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι η σύγκριση αυτή είναι περισσότερο ενδεικτική ενός κενού στη στρατηγική ορολογία, παρά ακριβής περιγραφή. Σε αντίθεση με τα πυρηνικά όπλα, τα οποία λειτουργούν κυρίως αποτρεπτικά και δεν χρησιμοποιούνται, ο έλεγχος του Ορμούζ αποτελεί εργαλείο καθημερινής πίεσης: μέσω διοικητικών αποφάσεων, τελών και περιορισμών, το Ιράν μπορεί να ασκεί συνεχή επιρροή στη διεθνή ναυσιπλοΐα και στο παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας.

Η λογική αυτή παραπέμπει περισσότερο στη θεωρία του Καρλ φον Κλαούζεβιτς, όπου ο πόλεμος αποτελεί συνέχεια της πολιτικής με άλλα μέσα. Στην περίπτωση του Ορμούζ, η πίεση δεν ασκείται με στρατιωτικά πλήγματα, αλλά μέσω ελεγχόμενης διαχείρισης ενός κρίσιμου «στενωπού» του διεθνούς εμπορίου.

Αντίθετα, τα πυρηνικά όπλα —όπως έχουν αναλυθεί από θεωρητικούς όπως ο Ρεϊμόν Αρόν— βρίσκονται خارج αυτού του πλαισίου, καθώς η χρήση τους θα κατέστρεφε το ίδιο το πεδίο της πολιτικής διαπραγμάτευσης.

Η ουσία της ιρανικής στρατηγικής φαίνεται να βρίσκεται αλλού: όχι στην απειλή μιας ακραίας σύγκρουσης, αλλά στην εγκαθίδρυση ενός μόνιμου μηχανισμού ελέγχου που μετατρέπει τη γεωγραφική θέση της χώρας σε εργαλείο διαρκούς οικονομικής και πολιτικής πίεσης.

Παράλληλα, η χρονική συγκυρία της δήλωσης δεν είναι τυχαία. Έρχεται εν μέσω διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με την Ουάσιγκτον —υπό τον Ντόναλντ Τραμπ— να ζητά την πλήρη επαναλειτουργία της ναυσιπλοΐας χωρίς περιορισμούς ή τέλη. Η Τεχεράνη, αντίθετα, σηματοδοτεί ότι ο νέος μηχανισμός ελέγχου δεν αποτελεί διαπραγματευτικό χαρτί, αλλά δομικό στοιχείο της μεταπολεμικής τάξης.

Στο πλαίσιο αυτό, η αναφορά στο «πυρηνικό όπλο» λειτουργεί και ως διαπραγματευτικό μήνυμα: επιχειρεί να αναβαθμίσει τη σημασία του Ορμούζ, εντάσσοντάς το σε μια ανώτερη κατηγορία στρατηγικών εργαλείων και καθιστώντας σαφές ότι το Ιράν δεν προτίθεται να υποχωρήσει εύκολα.

Τελικά, το διακύβευμα δεν αφορά μια νέα μορφή όπλου, αλλά μια νέα μορφή ισχύος: τη δυνατότητα ενός κράτους να ελέγχει κρίσιμες ροές του παγκόσμιου εμπορίου και να μετατρέπει αυτόν τον έλεγχο σε διαρκή πολιτική επιρροή.

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΚΛΙΚ ΕΔΩ