Ο Διάδρομος TRIPP και οι γεωπολιτικές ισορροπίες στον Νότιο Καύκασο

 
tripp caucasus

Ενημερώθηκε: 15/05/26 - 10:26

Η υπογραφή της Κοινής Διακήρυξης στον Λευκό Οίκο από τον Αρμένιο Πρωθυπουργό Νικόλ Πασινιάν και τον Αζέρο Πρόεδρο Ιλχάμ Αλίγιεφ θεσπίζει τον «Διάδρομο Τραμπ για την Ειρήνη και την Ευημερία» (TRIPP). Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία μιας διόδου μεταφορών που θα συνδέει το κυρίως Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακα του Ναχιτσεβάν μέσω της αρμενικής επαρχίας Σιουνίκ, παρέχοντας παράλληλα δυνατότητες αμοιβαίας συνδεσιμότητας στην Αρμενία.

Η συμφωνία επιτυγχάνει μια συμβιβαστική λύση στο χρονίζον ζήτημα της δικαιοδοσίας, καθώς η Αρμενία διατηρεί τον νομικό έλεγχο των συνόρων της, ενώ οι καθημερινοί έλεγχοι ανατίθενται σε ιδιωτική εταιρεία τρίτης χώρας. Παράλληλα, η αμερικανική διπλωματική διαμεσολάβηση οδήγησε στην αναβολή της στρατιωτικής πίεσης που ασκούσε το Μπακού για τη διάνοιξη του περάσματος.

Εννέα μήνες μετά την υπογραφή, το Πλαίσιο Εφαρμογής (TIF), το οποίο προβλέπει τη σύσταση κοινής εταιρείας ανάπτυξης (74% αμερικανικών και 26% αρμενικών συμφερόντων) για την κατασκευή 43 χιλιομέτρων υποδομών, στερείται επιχειρησιακών λεπτομερειών. Το κείμενο δεν περιλαμβάνει δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα εργασιών, μηχανισμό επίλυσης διαφορών, ούτε νομικές υποχρεώσεις για τις ΗΠΑ και την Αρμενία.

Επιπλέον, οι περιφερειακές εντάσεις λόγω της σύρραξης των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν δυσχεραίνουν την παρουσία αμερικανικού προσωπικού ασφαλείας κοντά στα ιρανικά σύνορα, προκαλώντας καθυστερήσεις στις προκαταρκτικές μελέτες.

Στο πεδίο των εθνικών συμφερόντων, το Αζερμπαϊτζάν εξασφαλίζει την απευθείας σύνδεση με το Ναχιτσεβάν, ενώ η Τουρκία προωθεί τους ευρύτερους εφοδιαστικούς της σχεδιασμούς στην Ευρασία. Για την Αρμενία, τα οφέλη παραμένουν ασύμμετρα και εξαρτώνται από την εφαρμογή της αμοιβαιότητας, καθώς το Μπακού ερμηνεύει την έννοια της «αμοιβαίας συνδεσιμότητας» ως γενικότερο κοινό όφελος και όχι ως παροχή πανομοιότυπων δικαιωμάτων διέλευσης για τους Αρμένιους πολίτες.

Η οικονομική βιωσιμότητα του έργου για το Γερεβάν συνδέεται άμεσα με τη συμπερίληψη του σιδηροδρομικού δικτύου προς το Γκιουμρί και το άνοιγμα των τουρκικών συνόρων, το οποίο η Άγκυρα εξαρτά από την υπογραφή μιας τελικής συνθήκης ειρήνης.

Η υλοποίηση του TRIPP προσκρούει επίσης σε δύο θεσμικά εμπόδια. Πρώτον, το αρμενικό σιδηροδρομικό δίκτυο τελεί υπό 30ετή παραχώρηση σε θυγατρική των Ρωσικών Σιδηροδρόμων, η οποία αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα, οδηγώντας το Γερεβάν σε πιέσεις προς τη Μόσχα για την αποκατάσταση των γραμμών.

Δεύτερον, η συμφωνία παραμένει συνδεδεμένη με μια μη υπογεγραμμένη συνθήκη ειρήνης, με το Αζερμπαϊτζάν να απαιτεί συνταγματικές αλλαγές από την Αρμενία, την ώρα που εκκρεμούν ζητήματα όπως η οριοθέτηση των συνόρων, τα δικαιώματα των εκτοπισμένων του Ναγκόρνο-Καραμπάχ και η απελευθέρωση των Αρμενίων αιχμαλώτων.

Τέλος, η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει εκτός της δομής διακυβέρνησης του έργου, παρά το γεγονός ότι τεχνικές μελέτες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν πως η διαδρομή TRIPP μειώνει τους χρόνους μεταφοράς κατά 25% σε σχέση με τον υφιστάμενο σιδηρόδρομο Μπακού-Τιφλίδας-Καρς.

Η απουσία ενός μοντέλου συνδιαχείρισης ΗΠΑ-ΕΕ στερεί από το εγχείρημα τη χρηματοδοτική ισχύ ευρωπαϊκών θεσμών και τη θεσμική συνέχεια που θα περιόριζε την εξάρτησή του από τις πολιτικές προτεραιότητες της Ουάσινγκτον.

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΚΛΙΚ ΕΔΩ