Οι διεθνείς αναλυτές εξακολουθούν να αναζητούν πειστικές στρατηγικές εξηγήσεις για τη σταθερή προσήλωση του Ντόναλντ Τραμπ στη Γροιλανδία. Ζητήματα ασφάλειας στην Αρκτική, σπάνιες γαίες και ο ανταγωνισμός των μεγάλων δυνάμεων έχουν τεθεί στο τραπέζι.
Ωστόσο, σύμφωνα με έμπειρους παρατηρητές, αυτή η προσέγγιση παραβλέπει το ουσιώδες: πίσω από το ενδιαφέρον για τη Γροιλανδία αναδύεται ένας πολύ ευρύτερος και πιο ανησυχητικός στόχος, η υπονόμευση της Ατλαντικής Συμμαχίας.
Θολά κίνητρα και ο ρόλος της ψυχολογίας
Ένας κορυφαίος αμερικανός ρωσολόγος, με θητεία ως σύμβουλος στη CIA και τη DIA και σήμερα ανώτατος εμπειρογνώμονας στο Κολέγιο Πολέμου του αμερικανικού Στρατού, εκτιμά ότι η κλασική γεωπολιτική ανάλυση δεν οδηγεί σε απαντήσεις. Όπως υποστηρίζει, τα πραγματικά κίνητρα δεν εδράζονται στη στρατηγική λογική, ενώ ο βασικός ωφελημένος από αυτή τη στάση βρίσκεται στο Κρεμλίνο.
Η εμμονή του Τραμπ με τη Γροιλανδία απειλεί να προκαλέσει ρήγματα στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ. Αν αυτή η πορεία συνεχιστεί, προειδοποιούν αναλυτές, οι επιπτώσεις για την Ουκρανία θα είναι σοβαρές. Η αποδυνάμωση ή ακόμη και η διάλυση της Συμμαχίας αποτελεί διαχρονικό στόχο του Βλαντίμιρ Πούτιν και, υπό αυτό το πρίσμα, η σημερινή αμερικανική στάση μοιάζει να τον εξυπηρετεί.
Δηλώσεις που φωτίζουν την πραγματική διάσταση
Το ερώτημα των κινήτρων παραμένει ανοιχτό. Ο γνωστός αναλυτής Τζορτζ Φρίντμαν έχει παραδεχθεί ότι αδυνατεί να ερμηνεύσει τις επιλογές του Τραμπ με τα συμβατικά εργαλεία πολιτικής ανάλυσης, επισημαίνοντας τον έντονο ναρκισσισμό που διαπερνά τόσο την εσωτερική όσο και την εξωτερική του πολιτική.
Χαρακτηριστική ήταν και πρόσφατη συνέντευξη του Τραμπ στους New York Times, όπου, ερωτηθείς γιατί θεωρεί κρίσιμη την απόκτηση της Γροιλανδίας, απάντησε ότι πρόκειται για κάτι «ψυχολογικά απαραίτητο για την επιτυχία». Όταν του ζητήθηκε να διευκρινίσει αν εννοεί τις ΗΠΑ ή τον ίδιο, απάντησε ξεκάθαρα: «Ψυχολογικά σημαντικό για μένα».
Από την πρώτη θητεία στο σημερινό αδιέξοδο
Η υπόθεση Γροιλανδίας δεν είναι καινούργια. Ξεκίνησε ήδη από την πρώτη προεδρική θητεία του Τραμπ, όταν η Κίνα εξέφρασε ενδιαφέρον για μακροπρόθεσμη οικονομική παρουσία στο νησί και η Δανία ζήτησε την υποστήριξη των ΗΠΑ. Τότε, η ιδέα «αγοράς» της Γροιλανδίας αντιμετωπίστηκε ως ιδιορρυθμία.
Σήμερα, ωστόσο, το γεωπολιτικό περιβάλλον είναι διαφορετικό. Η Αρκτική δεν έχει αφεθεί χωρίς παρουσία: τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ έχουν ενισχύσει τη συνεργασία τους, ενώ η Φινλανδία κατασκευάζει παγοθραυστικά για λογαριασμό της Ουάσιγκτον. Οι ισχυρισμοί περί άμεσης απειλής ή περικύκλωσης δεν επιβεβαιώνονται από τα δεδομένα.
Αμφισβητούμενο παραμένει και το επιχείρημα των σπάνιων γαιών, καθώς δεν υπάρχουν αξιόπιστες εκτιμήσεις για τα αποθέματα, ούτε για το εξαιρετικά υψηλό κόστος εξόρυξης και μεταφοράς τους.
Ενδεικτική της νοοτροπίας του Τραμπ θεωρείται και επιστολή του προς τον Νορβηγό πρωθυπουργό Γιόνας Γκαρ Στόρε, στην οποία, απαντώντας σε επικρίσεις για τις απειλές του, ανέφερε ότι, αφού δεν του απονεμήθηκε το Νόμπελ Ειρήνης «παρά το γεγονός ότι σταμάτησε οκτώ πολέμους», δεν αισθάνεται πλέον δεσμευμένος να σκέφτεται αποκλειστικά με όρους ειρήνης.
Το διακύβευμα, σύμφωνα με αναλυτές, ξεπερνά κατά πολύ ένα νησί στον Αρκτικό Κύκλο. Αγγίζει τη συνοχή της Δύσης και τη σταθερότητα της ευρωατλαντικής ασφάλειας. Και όσο η Γροιλανδία παραμένει στο επίκεντρο μιας προσωπικής εμμονής, τόσο οι κίνδυνοι για το ΝΑΤΟ και την Ευρώπη γίνονται πιο ορατοί.