ΗΠΑ–Ιράν: Διαπραγματεύσεις με αγκάθια και εύθραυστες ισορροπίες

 
ιραν

Ενημερώθηκε: 24/03/26 - 18:44

Σε κρίσιμη καμπή βρίσκονται οι σχέσεις μεταξύ Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν, με το ενδεχόμενο επανέναρξης διαπραγματεύσεων να εξαρτάται από ένα πλέγμα σύνθετων ζητημάτων. Παρά το κλίμα έντασης, διαφαίνονται ορισμένα πεδία πιθανής σύγκλισης, την ώρα που άλλα παραμένουν βαθιά διχαστικά.

Κεντρικό σημείο αποτελεί ο έλεγχος των Στενά του Ορμούζ, ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια ενεργειακή ροή. Η Ουάσινγκτον επιδιώκει πλήρη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, με τον Ντόναλντ Τραμπ να αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο διεθνούς εποπτείας. Αντίθετα, η Τεχεράνη εμφανίζεται διατεθειμένη να συζητήσει νομικές ρυθμίσεις, χωρίς όμως να αποδεχθεί περιορισμό της κυριαρχίας της στην περιοχή.

Στο ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος, οι ΗΠΑ επιμένουν σε πλήρη παύση του εμπλουτισμού ουρανίου και αποξήλωση κρίσιμων εγκαταστάσεων. Το Ιράν εμφανίζεται πρόθυμο να συζητήσει περιορισμούς και επιστροφή διεθνών επιθεωρήσεων, απορρίπτει όμως την πλήρη εγκατάλειψη του εμπλουτισμού για ειρηνικούς σκοπούς, τον οποίο θεωρεί κυριαρχικό δικαίωμα.

Πιθανό σημείο σύγκλισης εντοπίζεται στο πυραυλικό πρόγραμμα, με σενάρια προσωρινής αναστολής να βρίσκονται στο τραπέζι. Ωστόσο, η Τεχεράνη ζητά ρητή αναγνώριση της αποτρεπτικής της ισχύος, διατηρώντας σταθερή τη θέση της.

Αντίθετα, μεγάλες διαφορές καταγράφονται στο θέμα της στήριξης του Ιράν σε περιφερειακές οργανώσεις όπως η Χαμάς, η Χεζμπολάχ, οι σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ και οι Χούθι στην Υεμένη. Οι ΗΠΑ ζητούν τον τερματισμό της υποστήριξης, ενώ το Ιράν ενδέχεται να προχωρήσει μόνο σε περιορισμένες, κυρίως συμβολικές, παραχωρήσεις.

Παράλληλα, η Τεχεράνη θέτει ως βασικό αίτημα την παροχή ισχυρών διεθνών εγγυήσεων απέναντι σε ενδεχόμενη μελλοντική στρατιωτική επίθεση, καθώς και την άρση των κυρώσεων που επιβαρύνουν την οικονομία της. Το τελευταίο αποτελεί και ένα από τα βασικά κίνητρα για την επίτευξη συμφωνίας, με την Ουάσινγκτον να εμφανίζεται ανοιχτή σε συζητήσεις.

Αντίθετα, το αίτημα για κλείσιμο των αμερικανικών βάσεων στον Περσικό Κόλπο θεωρείται εκτός διαπραγμάτευσης, καθώς αφορά τον πυρήνα της αμερικανικής στρατηγικής παρουσίας στην περιοχή.

Στο διπλωματικό παρασκήνιο, καθοριστικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσουν βασικοί πολιτικοί και στρατιωτικοί παράγοντες. Ο Ντόναλντ Τραμπ προωθεί μια στρατηγική «μέγιστης πίεσης» σε συνδυασμό με διαπραγματευτική ευελιξία, ενώ ο σύμμαχός του Τζέι Ντι Βανς εκτιμάται ότι θα συμβάλει στη διαμόρφωση της αμερικανικής γραμμής.

Από την ιρανική πλευρά, ο Μοχαμάντ Καλιμπάφ, πρόεδρος του Κοινοβουλίου, θεωρείται κομβικός κρίκος μεταξύ πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας. Παράλληλα, ο Ασίμ Μουνίρ, αν και εκτός των δύο χωρών, αναδεικνύεται σε πιθανό διαμεσολαβητή λόγω της επιρροής του στην περιφερειακή ασφάλεια.

Συνολικά, η προοπτική συμφωνίας παραμένει ανοιχτή αλλά εύθραυστη, με την έκβασή της να εξαρτάται από δύσκολους συμβιβασμούς και την ισορροπία μεταξύ στρατηγικών συμφερόντων και πολιτικών πιέσεων.

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΚΛΙΚ ΕΔΩ