Η Ιαπωνία, μια παγκόσμια τεχνολογική υπερδύναμη που παραδοσιακά πατούσε σε «πήλινα πόδια» λόγω της παντελούς έλλειψης φυσικών πόρων, επιχειρεί σήμερα μια ριζική αναθεώρηση της στρατηγικής της. Υπό την ηγεσία της Πρωθυπουργού Σανάε Τακάιτσι, η χώρα εγκαταλείπει τις παλιές στρατιωτικές φιλοδοξίες του 20ού αιώνα και υιοθετεί ένα μοντέλο «νεο-μερκαντιλισμού».
Στόχος είναι η θωράκιση της οικονομικής ασφάλειας απέναντι στην εξάρτηση από την Κίνα, η οποία ελέγχει το 60% των σπάνιων γαιών και το 100% ορισμένων κρίσιμων μετάλλων για την ηλεκτροκίνηση.
Η πίεση κορυφώθηκε τον Ιανουάριο του 2026, όταν το Πεκίνο επέβαλε περιορισμούς στις εξαγωγές προς την Ιαπωνία, ως απάντηση στις δηλώσεις της Τακάιτσι για την Ταϊβάν.
Ωστόσο, η Ιαπωνία διαθέτει ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί: ενώ κατέχει μικρό μερίδιο στην αγορά τελικών τσιπ, κυριαρχεί απόλυτα στα πρώτα στάδια της παραγωγής. Ιαπωνικές εταιρείες ελέγχουν το 90% των φωτοευαίσθητων πολυμερών παγκοσμίως, ενώ ακόμη και εταιρείες τροφίμων (Ajinomoto) ή ειδών υγιεινής (Toto) κατέχουν μονοπωλιακά μερίδια σε κρίσιμα υλικά για τους ημιαγωγούς.
Η στρατηγική «Sanaenomics» εδράζεται σε τρεις κεντρικούς πυλώνες:
Επαναπατρισμός στρατηγικών βιομηχανιών: Μέσω της συνεργασίας με τον κολοσσό TSMC, η Ιαπωνία ετοιμάζεται να παράγει ημιαγωγούς 3 νανομέτρων στο Κουμαμότο, σπάζοντας τη συγκέντρωση της παραγωγής στην Ταϊβάν.
Εξόρυξη από την άβυσσο: Η Ιαπωνία επενδύει δισεκατομμύρια για να μετατρέψει τον βυθό της σε «ορυχείο». Ήδη τον Ιανουάριο του 2026 ανασύρθηκε λάσπη με σπάνιες γαίες από βάθος 6.000 μέτρων κοντά στο νησί Μιναμιτορισίμα, με στόχο την εμπορική εκμετάλλευση έως το 2030.
Νέο θεσμικό πλαίσιο και συμμαχίες: Η αναθεώρηση του Νόμου για την Οικονομική Ασφάλεια επιτρέπει στο κράτος να αναλαμβάνει το επενδυτικό ρίσκο για ιδιωτικά έργα υποδομών σε χώρες του Παγκόσμιου Νότου, διασφαλίζοντας κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού.
Παρά τον ενθουσιασμό, η στρατηγική της Τακάιτσι ενέχει σοβαρά ρίσκα. Το κόστος της υποθαλάσσιας εξόρυξης είναι εξαιρετικά υψηλό και η οικονομική βιωσιμότητα του έργου εξαρτάται από τις διεθνείς τιμές και τις γεωπολιτικές διαταραχές. Επιπλέον, η στροφή αυτή έρχεται σε σύγκρουση με τις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις της χώρας, καθώς η εξόρυξη σε τέτοια βάθη απειλεί τα θαλάσσια οικοσυστήματα.