Η προσπάθεια του Κρεμλίνου να υποκαταστήσει τη Δύση στην υποσαχάρια Αφρική φαίνεται να χάνει την αρχική της ορμή, καθώς η Μόσχα έρχεται αντιμέτωπη με τις δικές της περιορισμένες δυνατότητες και την πολυπλοκότητα της περιοχής.
Από το 2020, η Ρωσία εκμεταλλεύτηκε το κύμα των πραξικοπημάτων σε Μάλι, Μπουρκίνα Φάσο και Νίγηρα, προσφέροντας «ασφάλεια» με αντάλλαγμα την πρόσβαση σε πλουτοπαραγωγικές πηγές (χρυσό, ουράνιο, λίθιο). Ωστόσο, πέντε χρόνια μετά, το μοντέλο αυτό δείχνει σοβαρά σημάδια αποτυχίας.
Το αποτυχημένο μοντέλο της Wagner και η βία
Η στρατιωτική παρουσία της Ρωσίας, αρχικά μέσω της Wagner και πλέον μέσω του «Africa Corps» του ρωσικού Υπουργείου Άμυνας, αποδείχθηκε πολύ μικρή σε μέγεθος και υπερβολικά βάναυση για να φέρει σταθερότητα. Οι τακτικές τυφλής βίας κατά αμάχων αντί να καταστείλουν την τρομοκρατία, λειτούργησαν ως εργαλείο στρατολόγησης για τις τζιχαντιστικές οργανώσεις.
Παράλληλα, η Μόσχα απέτυχε να καλλιεργήσει την περιφερειακή συνεργασία, στηρίζοντας την αποχώρηση των κρατών αυτών από την ECOWAS, γεγονός που άφησε τα σύνορα απροστάτευτα και οδήγησε σε βαριές ήττες του ρωσικού προσωπικού στο πεδίο των μαχών.
Ο αυξανόμενος ανταγωνισμός από Κίνα και Τουρκία
Η Ρωσία δεν είναι πλέον ο μόνος παίκτης στην περιοχή. Άλλες δυνάμεις προσφέρουν πιο ελκυστικά και φθηνά πακέτα:
Τουρκία: Κερδίζει έδαφος προσφέροντας τα drones Bayraktar και εκπαίδευση, προβάλλοντας τον εαυτό της ως μια «τρίτη οδό» ανάμεσα στη Δύση και τη Ρωσία.
Κίνα: Εστιάζει στην προστασία υποδομών και στην παροχή κεφαλαίων, τομείς όπου η Μόσχα αδυνατεί να ανταγωνιστεί οικονομικά.
Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα: Επενδύουν στον εξορυκτικό τομέα, προσφέροντας στις τοπικές χούντες εναλλακτικές επιλογές χρηματοδότησης.
Η στρατηγική της Δύσης: «Στρατηγική υπομονή»
Για τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, το μάθημα είναι σαφές: δεν πρέπει να σπεύσουν να ανταγωνιστούν τη Μόσχα με τους δικούς της όρους (συναλλακτική διπλωματία και μισθοφόροι). Η καλύτερη στρατηγική είναι η αυτοσυγκράτηση, επιτρέποντας στη Ρωσία να εκτεθεί από τα ίδια της τα λάθη.
Αντί για την υποστήριξη αυταρχικών καθεστώτων, η Δύση οφείλει να επενδύσει σε αυτό που η Μόσχα δεν μπορεί να προσφέρει: θεσμική θωράκιση, περιφερειακή συνεργασία και προστασία των πολιτών, δημιουργώντας ένα «ανάχωμα» στα παράκτια κράτη της Δυτικής Αφρικής (Γκάνα, Νιγηρία, Μπενίν) για να αποτραπεί η εξάπλωση της αστάθειας.