Η διατλαντική σχέση, έπειτα από οκτώ δεκαετίες στενής συνεργασίας, βρέθηκε για λίγες ημέρες στο χείλος μιας πρωτοφανούς ρήξης — αλλά τελικά άντεξε.
Αυτό ήταν το συμπέρασμα που μετέφεραν ανακουφισμένοι οι Ευρωπαίοι ηγέτες μετά από μια εβδομάδα έντονων εντάσεων, κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη πλησίασαν επικίνδυνα σε έναν εμπορικό πόλεμο, με αφορμή το μέλλον της Γροιλανδίας.
Για πέντε συνεχόμενες ημέρες, ο Ντόναλντ Τραμπ κρατούσε την Ευρώπη σε κατάσταση συναγερμού, απειλώντας με επιβολή πρόσθετων δασμών 10% σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες – όλες μέλη του ΝΑΤΟ – ως μοχλό πίεσης για την απόκτηση του στρατηγικής σημασίας, πλούσιου σε ορυκτούς πόρους νησιού, που ανήκει στο Βασίλειο της Δανίας.
Η απειλή προκάλεσε άμεση και έντονη αντίδραση. Ευρωπαίοι πρόεδροι και πρωθυπουργοί έσπευσαν να στηρίξουν τη δανική κυριαρχία και να καταγγείλουν αυτό που χαρακτήρισαν ωμό εκβιασμό, με τον Εμανουέλ Μακρόν να ξεκαθαρίζει ότι «καμία απειλή δεν θα κάμψει την Ευρώπη».
Παράλληλα, ξεκίνησε ένας πυρετώδης διπλωματικός μαραθώνιος για να αποτραπεί η κλιμάκωση και να διασωθεί η διατλαντική συνεργασία, χωρίς όμως να αποκλειστεί η προετοιμασία για σκληρά αντίμετρα. Στις Βρυξέλλες, οι πρέσβεις της ΕΕ άρχισαν να καταρτίζουν σχέδια αντίποινων, ενώ η Γαλλία ζήτησε ανοιχτά την ενεργοποίηση του ευρωπαϊκού Μηχανισμού κατά του Οικονομικού Καταναγκασμού.
Σε αντίθεση με προηγούμενες εμπορικές διαμάχες, αυτή τη φορά τα κράτη-μέλη εμφανίστηκαν ενωμένα. Η απειλή δεν αφορούσε πλέον απλώς εμπορικές ισορροπίες, αλλά την εδαφική ακεραιότητα συμμάχου, γεγονός που άλλαξε δραστικά το πολιτικό κλίμα.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, από την πλευρά του, πάγωσε την επικύρωση της εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ, μπλοκάροντας τα οφέλη για τα αμερικανικά προϊόντα, ως ένδειξη πολιτικής πίεσης προς την Ουάσινγκτον.
Παρά τη σκληρή στάση, οι Ευρωπαίοι επέμειναν ότι η διπλωματία παραμένει η πρώτη επιλογή. Πίσω από τις κλειστές πόρτες, αναζητήθηκε ένας τρόπος αποκλιμάκωσης που θα διαφύλασσε την κυριαρχία της Γροιλανδίας και ταυτόχρονα θα επέτρεπε στον Τραμπ να παρουσιάσει ένα αποτέλεσμα στο εσωτερικό του ακροατήριο.
Η κρίση άρχισε να υποχωρεί όταν, στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε συμφώνησε με τον Τραμπ σε ένα πλαίσιο συνεργασίας για την ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική. Στο πλαίσιο αυτό, ο Αμερικανός πρόεδρος απέσυρε τόσο την απειλή των δασμών όσο και την επιδίωξη ιδιοκτησίας της Γροιλανδίας.
Όταν οι ηγέτες της ΕΕ συναντήθηκαν λίγες ημέρες αργότερα στις Βρυξέλλες, το κλίμα είχε αλλάξει αισθητά. Οι δημόσιες δηλώσεις μιλούσαν ξανά για στρατηγική συνεργασία, αν και πίσω από τις κάμερες παρέμενε η ανησυχία ότι παρόμοιες κρίσεις θα μπορούσαν να επαναληφθούν.
Για πολλούς Ευρωπαίους αξιωματούχους, η υπόθεση της Γροιλανδίας αποτέλεσε καμπανάκι κινδύνου. Αν και οι προηγούμενες μονομερείς κινήσεις της Ουάσινγκτον είχαν γίνει ανεκτές, η χρήση οικονομικών απειλών για εδαφικές διεκδικήσεις θεωρήθηκε κόκκινη γραμμή.
Η εβδομάδα της κρίσης μπορεί να έληξε με προσωρινή εκτόνωση, όμως άφησε πίσω της βαθύτερο προβληματισμό. Όπως παραδέχονται πλέον στις Βρυξέλλες, η σχέση με τις ΗΠΑ έχει αλλάξει και η Ευρώπη καλείται να ενισχύσει τη στρατηγική της αυτονομία και να διευρύνει το δίκτυο διεθνών εταίρων της, ώστε να μην εξαρτάται αποκλειστικά από έναν όλο και πιο απρόβλεπτο σύμμαχο.